Lia Rumantscha

Ord Wikipedia
Midar tar: navigaziun, tschertga

La Lia Rumantscha (LR) è l’organisaziun da tetg da tut las uniuns rumantschas. Ella promova la lingua e la cultura rumantscha per che quellas vegnian mantegnidas anc ditg. La sedia principala da la Lia Rumantscha è a Cuira en la Chasa Rumantscha.

Cuntegn

[modifitgar] Intent e finamira da la Lia Rumantscha

La Lia Rumantscha è vegnida fundada il 1919 sco organisaziun da tetg da tut las uniuns rumantschas. Ella è in’associaziun confurma als artitgels 60 e sequents dal Cudesch civil svizzer (CCS). La Lia Rumantscha è in’instituziun d’util public. Ella è politicamain e confessiunalmain neutrala. Pervia dal mandant d’impunder las contribuziuns federalas e chantunalas per la promoziun da la lingua e cultura rumantscha, ademplescha ella in’incumbensa da dretg public. La Lia Rumantscha sustegna, promova e coordinescha las lavurs da las uniuns regiunalas en favur da la lingua e cultura rumantscha. Ella s’engascha per il mantegniment e la promoziun dal rumantsch en famiglia, en scola, en baselgia ed en la vita publica e represchenta ils interess da la Rumantschia en ils secturs ils pli divers tant a l’intern sco a l’extern dal territori rumantsch. La finamira fundamentala è che tut las Rumantschas e tut ils Rumantschs fan diever da lur lingua e la dattan vinavant a las proximas generaziuns.

[modifitgar] Uniuns affiliadas

[modifitgar] Anteriuras uniuns affiliadas

  • Renania/regiuns protestantas da las Vals dal Rain Anteriur e Posteriur (fundada il 1922)
  • Romania/regiuns catolicas da la Val dal Rain Anteriur (fundada il 1896)
  • Uniun Rumantscha da Surmeir (URS)/Surses e Val d’Alvra (fundada il 1921)

[modifitgar] Partiziuns

[modifitgar] Activitads generalas

Cun las ‹activitads generalas› vul la Lia Rumantscha sensibilisar la populaziun en las regiuns rumantschas ed en la diaspora per la valur da la lingua e da la cultura rumantscha. Plinavant vul la Lia Rumantscha animar las Rumantschas ed ils Rumantschs da s’engaschar per lur lingua e cultura e per la convivenza activa tranter las differentas regiuns linguisticas en il Grischun. Era las activitads ed ils programs dals centers regiunals cun la lavur cuntinuanta e lur collavuraziun cun las organisaziuns regiunalas èn in accent da las ‹activitads generalas›. Las ‹activitads generalas› sa cumponan dals suandants champs d’activitad:

  • Convivenza
  • Sensibilisaziun ed animaziun
  • Participaziun e multiplicaturAs

[modifitgar] Linguistica applitgada

Cun la ‹linguistica applitgada› promova la Lia Rumantscha la lingua scritta e la lingua discurrida. La ‹linguistica applitgada› sviluppa novas terminologias e projects linguistics per il rumantsch, translatescha, lectorescha e cusseglia en dumondas linguisticas. E quai en tut ils idioms (sursilvan, sutsilvan, surmiran, puter e vallader) ed en rumantsch grischun. La ‹linguistica applitgada› sa cumpona dals suandants champs d’activitad:

  • Promoziun da la lingua discurrida e da la lingua scritta
  • Translaziuns e lectorats
  • Coaching, support ed infurmaziun linguistica

[modifitgar] Furmaziun

La partiziun ‹furmaziun› cusseglia tut las persunas che han da far cun dumondas da furmaziun en tut ils secturs: da la scolina sur la scola populara fin a la furmaziun da creschids. La bi- e la plurilinguitad en l’educaziun è in dals accents spezials. La Lia Rumantscha vul sviluppar ina ferma identitad rumantscha, però era promover il respect adequat e la chapientscha per las autras gruppas linguisticas. La Lia Rumantscha accumpogna il svilup da la scola, elavura ideas e concepts, dat impuls per procurar per las premissas adequatas e necessarias per la scola rumantscha, promova l’integraziun linguistica e sociala dals novarrivads e sustegna contacts interculturals. La ‹furmaziun› cumpiglia ils suandants champs d’activitad:

  • Scola
  • Furmaziun
  • Integraziun
  • Bi- e plurilinguitad

[modifitgar] Art e cultura

Ensemen cun ulteriurs partenaris porscha la Lia Rumantscha in program cultural per tut las regiuns rumantschas. ‹Art e cultura› s’occupa ultra da quai da las valurs genuinas da la lingua e cultura che han in’influenza sin l’identitad rumantscha. Ediziuns per uffants e giuvenils e la cussegliaziun culturala cumpletteschan la purschida da questa partiziun. La Lia Rumantscha porscha cussegliaziuns per l’organisaziun da projects culturals en dumondas da concept, da cuntegn, d’organisaziun u da finanziaziun. Ultra da quai intermediescha la Lia Rumantscha contacts ed engaschaments culturals. Ella ha rimnà var 1200 chanzuns e var 1800 tocs da teater ch’ella metta a disposiziun sin dumonda. ‹Art e cultura› sa cumpona dals suandants champs d’activitad:

  • Program da cultura
  • Transit Tamangur
  • Ediziuns

[modifitgar] Litteratura

  • Gion Lechmann: Rätoromanische Sprachbewegung. Die Geschichte der Lia Rumantscha von 1919 bis 1996, Frauenfeld 2005.

[modifitgar] Colliaziuns

Utensils persunals
Tip da pagina

Variantas
Questa pagina
Acziuns
Navigaziun
Stampar/exportar
Utensils
En autras linguas