Zum Inhalt springen

Alexi e Marcus

Ord Wikipedia
Quest artechel ei screts per sursilvan.

Alexi e Marcus ei in duo da cantadurs (Singer-Songwriter) dalla Surselva el cantun Grischun che conta ed accumpogna quasi exclusivamein atgnas canzuns romontschas. Lur canzun Il clom dalla Greina ei daventada il himni dil moviment da protest che ha salvau la Plaun la Greina da vegnir inundada e cun quei da far diever da forza electrica.

Historia

[modifitgar | modifitgar il code]

Alexi Nay (* 4 da november 1960 a Trun/Zignau) e Marcus Hobi (* 24 da mars 1962 a Mels) ein sepresentai l'emprema gada igl atun 1983 a Laax sco Alexi e Marcus cun atgnas canzuns e cun canzuns popularas romontschas.[1] Alexi Nay e Marcus Hobi han empriu d’enconuscher in l'auter ella scola da recruta[2] ed han lura studegiau a Fribourg, nua ch’els han terminau lur scolaziun sco scolast secundar.[3] Avon haveva Nay fatg il seminari da scolasts a Cuera e Hobi il gimnasi a Feldkirch ed a Mustér.[4] A Turitg ha Hobi studegiau musica. Dapi pli che 40 onns fan Alexi e Marcus musica sper lur professiun da scolast secundar, cun concerts oravontut ella Romontschia, denton era ellas autras parts dalla Svizra. Alexi e Marcus contan exclusivamein per romontsch. Pliras canzuns ein daventadas canzuns popularas, sco Il clom dalla Greina e Salischina.[5]

Caracteristics ei il cant a duas vuschs, accumpignau da ghitara acustica (Marcus) ed/ni clavazin e flauta (Alexi). En lur canzuns ein legria e tristezia, amur e gretta, malenconia e protest fetg datier in da l’auter, aber adina dominescha la speronza.[6] El cudischet da lur emprema platta Ina Canzun dil 1984 descrivan ils artists lur musica aschia: «Las canzuns descrivan situaziuns ord il mintgadi, relaziuns interhumanas, la relaziun dil carstgaun cun siu ambient da viver e buca paucas ein da natira critica enviers la societad. Elements dalla canzun populara romontscha mischedai cun autras influenzas musicalas laian nescher ina sort da folk romontsch.»[7] Pervia dalla harmonia da lur vuschs e dil caracter dallas canzuns ein Alexi e Marcus savens vegni numnai «Simon & Garfunkel dalla Surselva»[8]

Alexi e Marcus han dapi l'entschatta da lur carriera musicala priu posiziun en lur canzuns davart temas dalla societad e digl ambient. La canzun la pli enconuschenta Il clom dalla Greina da lur secunda DC/LP In clom era ina canzun da protest encunter ils plans dad explotar la plaun la Greina per la producziun d’electricitad.[9] La canzun ha gidau ch’il lag da fermada planisau ei buca vegnius realisaus.[10]

La canzun Politica sin il disc cumpact Anavon ei ina scuntrada critica cun politichers che fan tut per la carriera: «ruschnar va memia plaun, spèrt vul el s’avanzar, el létga tscheu e leu e leischn’ ad in lischnar». Leusuenter ha l’entrada per in concert a Rueun igl avrel 1985 custau 7 francs, per politichers denton 10  francs.[11] Cura che la canzun ei vegnida sunada l'emprema gada ha in politicher enconuschent bandunau la sala duront il concert.[12]

Suenter ina pausa creativa pli liunga ei cumparida igl onn 2008 la DC Salischina ed in bien decenni pli tard L’alva. Alexi e Marcus ein sesviluppai musicalmein ed han collaborau cun differents instruments e cun divers musicists e diversas musicistas. Els han denter auter priu pliras detgas sursilvanas per lur canzuns, per exempel Salischina,[13] La cavalcada e L’uolp, dallas qualas ins anfla la basa ella ovra Mythologische Landeskunde des Kantons Graubünden dad Arnold Büchli, ni Il cavagl alv sin basa dil roman Il cavalè della Greina da Toni Halter[14]. Sin quellas duas DCs sesanflan era entginas canzuns d’amur che vegnan cantadas savens sco Sas aunc, Amur la stad ni Jeu hai ina muronza.

La distincziun cul Prix Walo pign sco megliers artists giuvens digl onn 1986 per Il clom dalla Greina ei stada in punct culminont en lur lavur. Ulteriuras honurs ein suandadas sco il premi da cultura Pader Flurin Maissen (1990) ed il premi da promoziun dil cantun Grischun (1991).[15]

Alexi e Marcus han dau in concert 1985 agl emprem Open Air Val Lumnezia.[16]

Honurs

[modifitgar | modifitgar il code]
  • 1985 Prix Walo pign per ils megliers artists giuvens dalla Svizra[17]
  • 1990 Premi da cultura Pader Flurin Maissen
  • 1991 Premi da promoziun dil cantun Grischun[18]

Discografia

[modifitgar | modifitgar il code]

DCs e plattas grondas (LPs) cun exempels da canzuns impurtontas

  • 1984 Ina canzun (CD e LP): Surselva, Quei dat ei buc tier nus
  • 1986 In clom (CD e LP): Il clom dalla Greina
  • 1990 Anavon (CD)
  • 2008 Salischina (CD): Salischina, Sas aunc, La cavalcada
  • 2020 L’alva (CD e LP alva): Igl cavagl alv, L’uolp

Colligiaziuns

[modifitgar | modifitgar il code]
Commons Commons: Alexi e Marcus – Collecziun da maletgs, videos e datotecas d'audio

Annotaziuns

[modifitgar | modifitgar il code]
  1. ↑ Presentaziun l’emprema gada igl onn 1983 a Laax (consultau ils 11 da mars 2026).
  2. ↑ Südostschweiz, artechel dil 26 da fevrer 2014 (per tudestg) (consultau ils 11 da mars 2026)
  3. ↑ Emissiun culturala da RTR dils 16 da december 2025 da RTR (consultau ils 11 da mars 2026).
  4. ↑ Film Alexi e Marcus – 35 onns en dus, RTR Cuntrasts dils 8 d'avrel 2019, tier minuta 4:04 (consultau ils 11 da mars 2026).
  5. ↑ Novas canzuns popularas
  6. ↑ Caracterisaziun dallas canzuns (consultau ils 11 da mars 2026).
  7. ↑ Cudischet dalla DC Ina canzun
  8. ↑ Emission da radio Marella RTR dils 28 d’october 2018, tier minuta 9:37 (consultau ils 11 da mars 2026).
  9. ↑ Resistenza encunter la construcziun dall’ovra hidraulica ella Greina, emissiun da televisiun DRS Aktuell SRF dils 4 d'october 1985 (per tudestg), naven dalla minuta 3:16 (consultau ils 11 da mars 2026).
  10. ↑ Emissiun da radio Marella RTR dils 28 d'october 2018, tier minuta 13:00 (consultau ils 11 da mars 2026).
  11. ↑ Placat da reclama per il concert a Rueun 1985 nossaistorgia.ch (consultau ils 11 da mars 2026).
  12. ↑ Film Alexi e Marcus – 35 onns en dus, RTR Cuntrasts dils 8 d'avrel 2019, tier minuta 14:06 (consultau ils 11 da mars 2026).
  13. ↑ Emissiun d'infurmaziun Telesguard RTR dils 12 d'avrel 2008, tier minuta 9:00 (consultau ils 11 da mars 2026).
  14. ↑ Cudischet dalla DC L’alva
  15. ↑ Emissiun da cultura RTR dils 16 da december 2025 (consultau ils 11 da mars 2026).
  16. ↑ Placat per igl emprem Open Air Lumnezia 1985 nossaistorgia.ch (consultau ils 11 da mars 2026).
  17. ↑ Film Alexi e Marcus – 35 onns en dus, RTR Cuntrasts dils 8 d'avrel 2019, tier minuta 8:20 (consultau ils 4 da mars 2026).
  18. ↑ Gliesta dils premis da promoziun dil cantun Grischun (per tudestg) (consultau ils 11 da mars 2026).


Da "https://rm.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexi_e_Marcus&oldid=169411"