Zum Inhalt springen

Archiv culturel da duonnas dal Grischun

Ord Wikipedia
Quist artichel es scrit in rumauntsch puter
Quista fotografia es rimplazzo scu simbol, deriva da la Biblioteca Naziunela Svizra. La fotografia da Rudolf Zinggeler muossa duonnas da Curaglia (Surselva).

L' Archiv culturel da duonnas dal Grischun es gnieu fundo l' an 1997. Id' es üna fundaziun independenta e d' ütil public per la perscrutaziun da l' istorgia da las duonnas in chantun Grischun e ho lantscho il proget «Fraubünden» (Grischunaisas).

In center es la vita da minchadi, uschè cha eir duoannas chi nu sun cuntschaintas haun preschentscha. L' Archiv culturel da duonnas dal Grischun organisescha referats, occurenzas culturelas, dietas scientificas ed es post da cussagliaziun per organisaziuns, persunas privatas e persunas chi lavuran illas medias.

Gnieu fundo es l' Archiv culturel da duonnas dal Grischun al 23 gün 1997 da Silvia Hofmann (germanista) e Silke Redolfi (istorica) cun mez privats.[1] Tres sia lavur da licenziat sur ün tema da duonnas ho Silke Redolfi realiso, cha las duonnas existaivan bod na aint il' istorgia grischunaisa. Lura vita ed activitedas d' eiran tradidas manglusas. La perscrutaziun da duonnas d' eira aunch' al cumanzamaint ed eir las infurmaziuns illas medias sur duonnas d' eiran be poch preschaintas.[2]

Sia lavur ho L' Archiv culturel da duonnas dal Grischun cumanzo a Tusaun[3] ed es hoz a Cuira.[4] In l' an da la fundaziun ho l' archiv survgnieu 50'000 francs our da la vendita da marcas Pro Patria. L' archiv ho fundo üna societed da promoziun. Il prümer fonds derivaiva da la Centrela da duonnas dal Grischun e daspö lo dvainta la collecziun adüna pü ingrandida.[5] Trais ans zieva la fundaziun ho il chantun Grischun arcugnuscho l' Archiv culturel da duonnas dal Grischun scu instituziun chantunela. Daspö l' an 2014 exista üna peja da 64'000 francs seguond la prestaziun per il archiv dal chantun.[1] Ultra que piglia l' archiv sü collectas da beinfatturas e beinfatturs, inchascha da sponsors e per progets mezs da terz.

Il proget «Fraubünden» (Grischunaisas)

[modifitgar | modifitgar il code]

Per il giubileum da 200 ans chantun Grischun l' an 1999, ho l' Archiv culturel da duonnas dal Grischun lantscho il proget Fraubünden (Grischunaisas). In quist proget as tratta da retscherchas sur las cundiziuns da vita da duonnas grischunaisas il 19evel e 20evel tschienter. Our da las retscherchas es naschida la seria Fraubünden (Grischunaisas), ch' includa istorgias da duonnas e geners dal Grischun. Scu resultat da quist proget sun gnidas scrittas intuorn 1600 paginas in üna perioda da trais ans (2003–2006). I sun dvanto quatter toms cun ils temas: Drets da duonnas, corp da duonna, lavur da duonnas e duonnas esteras. Gnieu finanzo es il proget cun la munaida da 50'000 francs our da la vendita da marcas Pro Patria.

La colleziun da l' Archiv culturel da duonnas dal Grischun cuntegna ramassas da scrits, purtrets, documaintas da tun e diaris da persunas privatas ed eir fotografias, lettras ed otras documentaziuns da duonnas activas scu schurnalistas, architectas, afferistas u politicras ed oter pü. Impü cuntegna la collecziun documaintas our dal archiv da societeds ed associaziuns, liberels politics ed organisaziuns, firmas ed our d' archivs fotografics.[6]

Per exaimpel cuntegna l' archiv ouvras da l' architecta Monica Brügger scu eir ils relaschs da las schurnalistas Elisabeth Eggerlin (1926–2012) ed Imelda Coray-Monn (1933–2009). Daspö l' an 2013 posseda l' archiv eir üna part da la collecziun da Elly Koch – ün regal da la «Regina da racham» a Cuira.[7]

Indicaziun da funtaunas

[modifitgar | modifitgar il code]
  1. 1 2 Pierina Hassler: Ein einzigartiger Schatz an Frauengeschichten. In: suedostschweiz.ch. Südostschweiz, ils 3 October 2022, consulte ils 21 favrer 2026.
  2. Ursina Straub: Das Frauenkulturarchiv forscht nach der «Geschichte von unten». In: www.churerzeitung.ch. Giazetta Cuira, consulte ils 1 lügl 2021.
  3. Frauenkulturarchiv Graubünden in Betrieb In: Engadiner Post, vom 104, numer 114, ils 30 settembr 1997, e-newspaperarchives.ch, consulte ils 22 fevrer 2026
  4. Ursina Straub: Raum gesucht – und Mäzenin gefunden In: Bündner Tagblatt ils 12 december 2025 (swissdox.ch, cun login)
  5. Myrtha Welti erste Präsidentin In: Engadiner Post, tom 104, numer 150, il 23 december 1997, consulte ils 22 favrer 2026
  6. Frauenkultur-Archiv Graubünden. Radio e Television svizra SRF, emischiun Lipstick, ils 14 november 1999, consulte ils 22 favrer 2026
  7. Peter de Jong: Ein Blick auf den weiblichen Teil der Geschichte. Churer Magazin, 2017, consulte ils 21 favrer 2026