Benedetto Vigne (Surmiran)

Questa pagina è scritta en surmiran. Igl exista er in artitgel davart il medem tema en grischun.

Benedetto «Benni» Vigne agl Sechseläuten a Turitg, igl onn 2026.

Benedetto «Benni» Vigne è naschia igls 18 da settember 1951 a Belluno (Italgia) e carschia se a Salouf. Siva digl 1973 abitescha el permanentamaintg a Turitg. El è autour, cantautour, schurnalist e redactour da radio.

Benedetto vala scu pionier digl rock rumantsch, el screiva e canta bunamaintg tot las sias canzungs an surmiran. El è er cunfundatour digls Dis da litteratura a Domat. Igl 2002 ò el survagnia igl Premi da rancunaschientscha digl Chantun Grischun ed igl 2007 igl Premi grischun da litteratura.

Veta e lavour

Musica e schurnalissem

Benedetto ò passanto la sia unfanza a Salouf; durant igl sies taimp scu gimnasiast alla scola claustrala da Mustèr ò el scretg en toc istorgia da musica aint igl rom dalla clostra. Igls amprems onns 1970 s'è furmada anturn Benedetto ena pitschna scena da rock rumantscha. La sia amprema band da chel stil veva nom «New Commons». Anturn igls mezs digls '80 veva chel muvimaint survagnia en grond svilup tras igl «Festival dalla musica romontscha» da Mustèr; Benedetto vala scu pionier da chella scena.

Igl sies ampres album «Carezzas», en portatung LP, ò el registro igl onn 1977, ordlonder è nascheida la sia band turitgesa «Benni & others». Or dalla sia canzung «La glior da Pasca», cumpiglieda ainten la cassetta «Or da schlers e baraccas», è dvanto igl 1985 igl amprem videoclip rumantsch. Igl 1988 è la band «Benni & others» neida reactivada. 1993 ò ella survagnia igl nom «Vagabunts».

Digls onns 1970 anfignen tar la sia pensiun ò Benedetto scretg recensiuns e purtrets da pop e rock per la gasetta «Tages Anzeiger». Igl 1991 è Benedetto nia angaschea scu collaboratour da RTR resepectiv digl radio rumantsch, igl amprem scu redactour da musica e pi tard er scu moderatour.

A caschung da lour 60avel anniversari ò Benedetto produtgia igl onn 2011 en agen «Top Pop» – reia popmusicala dad RTR – an en duet cun Paulin Nuotclà: «Trubadur». Digl 2019 anfign igl 2026 ò el suno bass aint igl trio rumantsch-turitges «El Mar Treis». Igl onn 2023 ò Benedetto edia en ulteriour portatung accumpagnea d'ena autobiografia musicala, en disc cumpact ed en codesch signias da «Benni & otras»: «Melodias da mi'tatta».

Litteratura

Ansemen cun Flurin Spescha e Clo Duri Bezzola ò el gia fundo igl onn 1990 igls «Dis da litteratura» a Domat. Benedetto veva gio publitgia durant ples onns divers texts litterars an gasettas e revistas, ma igl sies amprem veir codesch «Istorgias da Trantertemp» ò el edia pir igl onn 2006, ena rimnada dad «Impuls» per RTR. Igl 2019 è cumparia igl roman curt «Ils ventganov da settember». Dantant tgi Benedetto Vigne screiva surmiran per las sias canzungs èn igls sies oters texts consequentamaintg per rumantsch grischun.

Translaziuns

El lavoura er scu translatour, surtot da texts engles. Pigl project «Prisas-Reprisas-Surprisa», concepia per igls «Dis da litteratura» 2001, ò Benedetto transponia divers hits internaziunals an rumantsch. Chels èn nias interpretos dalla cuminanza rumantscha da rock, pop e folk ed alloura er preschentos all'Expo.02 a Bienna. Per igl project da musica «Lain fabular – ils Beatles per rumantsch», edia 2005 scu CD dobla, ò Benedetto translato an rumantsch grischun 27 canzungs digls «fab four», cantadas da divers:as interpret:as, per part er betg rumantsch:as.

Occurenzas

Igl onn 2025 puspe en project temerari: Benedetto lantscha cun ageid da ples commembers u simpatisants dall’uniun «CRB (Cultura Rumantscha en la Bassa)», igl «Festivalet», dus deis da cultura rumantscha anmez igl martgea da Turitg – ena premiera er chest grondious evenimaint. Strousch en onn pi tard ò Benedetto concepia, an nom da chel comité, igl program da musica grischuna ad occasiun digl «Sechseläuten» a Turitg.

Ovras

Portatungs

• Benni & others: Carezzas (LP, Sunrise, 1978)
• Benni Vigne: Or da schlers e baraccas (cassetta, U.R.S., 1985)
• Vababunts: 11 polaroids (CD, Carazoo, 1995)
• (div. int.) Lain fabular – ils Beatles per rumantsch (2 CDs, Ediziun Apart, 2005)
• Benni & otras: Melodias da mi'tatta (CD & codesch, Ediziun Apart, 2023)

Codeschs

• Camminando, camminando (biografia intervistica digl cantautour Pippo Pollina – facteon, 1997, tudestg).
• Istorgias da Trantertemp (texts curts, Ediziun Apart, 2006)
• Diari giapunais (haiku, Ediziun Apart, 2016)
• Ils ventganov da settember (roman, Ediziun Apart, 2018)
• Melodias da mi'tatta (autobio musicala & CD, Ediziun Apart, 2023)

Translaziuns

• Il president da Valdei (libretto dall'opera da tgombra da Robert Grossmann, tenor Gian Fontana, CD, Jecklin + Co. AG, 3-413750-01-9, 1988)
• La calamita (comic, tenor L'aimant da Lucas Harari, Ediziun Apart, 2019)
• Gabriel de Gabrieli ed il Gabrielor (graphic novel, tenor Gianni Bertossa, Ediziun Apart, 2001)

Premis

• Premi Term Bal (per il text Presumablamain (2001)
• Premi da rencouschientscha dal Chantun Grischun (2002)
• Premi grischun da litteratura (2007)

Varda er

En artetgel cun daple infurmaziuns ins catta en rumantsch grischun sot Benedetto Vigne.

Weblinks

• RTR Musica: La glior da Pasca – Benedetto Vigne sin youtube, igls 17 d'avregl 2022. (Emprim videoclip da musica rumantscha grischun)
• Valanavot – rock surmiran ils 18 da settember 1976. An: nossa istorgia, RTR. (Benedetto Vigne cun la gruppa Lemming cugl toc Vagabund a caschung dall'emissiun da televisiun rumantscha Nos talents, 1976) . Consulto igls 3 da matg 2026.
• Benedetto Vigne. An: RTR, emissiun Cuntrasts, igls 8 d'october 1995. Consulto igls 3 da matg 2026.
• La chanzun da ballape rumantscha: Balla balla balla. An: nossa istorgia, RTR, igls 20 da matg 2008. Consulto igls 3 da matg 2026.
• Co èn ils Dis da litteratura a Domat sa sviluppads ils ultims 25 onns?, igls 8 da november 2015. An: RTR, emissiun Cuntrasts. Consulto igls 3 da matg 2026.
• Flurin Badel: «Fotografia – purtret da famiglia» da Benedetto Vigne. An: RTR, ils 20 da schaner 2025. Consulto igls 3 da matg 2026.