Biblioteca da l'abazia benedictina Clostra da Mustér
Quist artichel es scrit in rumauntsch puter |

La biblioteca da l' abazia benedictian Clostra da Mustér cumpiglia püssas bibliotecas e collecziuns chi sun part da la Clostra da Mustér. As tratta da püssas bibliotecas da chesa chi nu sun publicas. Düraunt ils tschientiers aviva la Clostra da Mustér clappo fö tschinch voutas, uschè cha bgers manuscrits e documents vegls sun ieus pers. La biblioteca cuntegna tar il bain culturel d' impurtanza naziunela[1] ed ella vain significheda scu la pü importanta biblioteca in chantun Grischun.[2]
Istorgia
[modifitgar | modifitgar il code]In temp medievel d' eiran scriptorium e biblioteca part integrantas da mincha clostra benedictin.[3] Ils muongs perchüraivan bains culturels egens ed esters scu eir raritedas. Tres truppas guerrescas ed incendis vegn il inventar da la biblioteca dalla clostra adüna darcho diminuido. Incendis avaiva que l' ans 1387, 1514, 1621, 1799 e 1846.
Particulermaing agravant d' aira ils 6 da meg 1799, cur cha truppas francesas mettaivan in fö il cumün e la Clostra da Mustér. Tar l' incendi dal 1799 vegnan destrüts bgers documaints, actas, contrats e codex dal temp medievel.[4] Intuorn 160 cudeschs restan survgnieu ed ils quels moussan stizis da fö. Tschertas funtaunas discuorran da 300 cudeschs chi sun gnieus destrüts.
Il temp da refuorma, inua cha püs muongs bandunaivan la clostra, scu eir ils disturbis al cumanzamaint dal 17evel tschientiner chaschunan la perdita da bgers cudeschs. In seguit d' eira pustüt avat Augustin Stöcklin (1634-1641) chi avaiva reconstruit la biblioteca ed aquisto remischiuns per quella.
A partir da la fin dal 17evel tschientier vegnan eir stampo cudeschs illa Clostra da Mustér. Il pü vegl datescha dal 1685. La stamparia vain eir destrütta tres l' incendi dal 1799.[4]
Vers la mited dal 19evel tschienter flurescha la claustra da nov. La scoula clostrala metta la priorited sür la furmaziun ed uschè vain eir la biblioteca darcho ingrandida. Eir cudeschs pü vegls our dad otras clostras benedictins vegnan acquistos. Cul temp vegnan eir ramassos cudeschs da spirituels da la regiun. La cumpra da la remischiun da Caspar Decurtins (1855–1916) da Trun inricha la colleziun da la clostra in ün möd essenziel.
A partir dal 1925 vegnan ils intuorn 20'000 bains miss in lö tres Pader Edmund Brossy. Lavurs per üna catalogisaziun sistematica cumainzan però ils ans 1960.
Inventar dal la biblioteca Clostra da Mustér
[modifitgar | modifitgar il code]Vair Biblioteca dal la Clostra: Ouvras teologicas, monasticas ed istoricas. La vair biblioteca dalla clostra es situeda in tschinch locals. Eir las litteraturas teologicas dals muongs chi d' eiran a la clostra ho la biblioteca surpiglio.
Biblioteca dal's Chapütschins e lura Missiun retica a Casti: Dal 1635 fin al 1945 existaiva üna missiun dals muongs chapütschins taliauns chi s' occpuvaivan da la pastoraziun illa Val d' Alvra e e promouvaivan la Cuntrarefuorma. Cun la dissoluziun da la missiun vegnan ils cudeschs surpiglios da la Clostra da Mustér.

Biblioteca Romontscha: Hoz es la biblioteca rumauntscha da la clostra üna da las pü importantas bibliotecas dalla rumauntscha. Üna part dals cudeschs datescha da la fin dal 16evel tschienter.
Biblioteca da Musica: Callecziun da notas musicales, litteratura musicologíca, biografías da cumplinsts e differents portatuns da tun. Ella sto in la lungia tradiziun musicala da la clostra.
Collziun Grafica: Reproductions da la regiun scu eir purtrets da devoziun. Da que fo part eir Ana gravüra d' aran, chi moussa ils duos senchs da la Clostra da Mustér Placidus e Sigisbert. Ed eir Exlibris.
Archiv: Ella cuntegna funtaunas importantas sur l' istorgia dalla clostra, colleziuns da marcas postelas, cudeschs da devoziun, medaglias ed insains.
Litteratura
[modifitgar | modifitgar il code]- Iso Müller. In: Studien und Mitteilungen zur Geschichte des Benediktiner-Ordens uns seiner Zweige. 1974, S. 548–558.
- Daniel Schönbächler: Über Bibliotheken und Sammlungen im Kloster Disentis. In: Closter da Mustér (Hrsg.): Mustér Nr. 3. Disentis (Vierteljahresschrift des Klosters Disentis). Nr 3. Mustér 1997, Paginas 50–56.
- Jan-Andrea Bernhard: Die alte Klosterbibliothek Disentis: ein buchgeschichtlich bemerkenswerter Fund. In: Judit Nyerges, Attila Verók, Edina Zvara (Hrsg.): MONOKgraphia Tanulmányok Monok István, születésnapjára. Kossuth, Budapest 2016, ISBN 978-963-09-8702-8, Paginas. 87–97 (Digitaliso [PDF; 42,6 MB; consulto ils 21 favrer 2026]).
- Jan-Andrea Bernhard: Bibliothek der Benediktinerabtei Disentis. In: Albert Holenstein (Hrsg.): Handbuch der Schweizer Klosterbibliotheken – Repertoire des bibliothèques conventuelles de Suisse – Repertorio delle biblioteche degli ordini religiosi in Svizzera. 2. Auflage. Schwabe, Basilea 2022, ISBN 978-3-7965-4635-8, Paginas 107–111, doi:10.24894/978-3-7965-4635-8.
Indicaziun da funtaunas
[modifitgar | modifitgar il code]- ↑ Bundesamt für Bevölkerungsschutz (geo.admin.ch): Informationen zum Kulturgüterobjekt von nationer Bedeutung im KGS-Inventar
- ↑ Bernhard (2022), P. 109
- ↑ Urban Affentranger: Mittelalterliche Buchkultur im Kloster Disentis. In: Studien und Mitteilungen zur Geschichte des Benediktinerordens uns seiner Zweige. Band 127. EOS, 2016, ISSN 0303-4224, P. 191–200.
- 1 2 Urban Affentranger: Raum für die Vergangenheit. In: Kloster Disentis (Hrsg.): Disentis. Jahrgang 85 #320, Nr. 2. Mustér 2018.