Ils Fränzlis da Tschlin
Quist artichel es scrit in rumauntsch puter |
Ils Fränzlis da Tschlin sun üna gruppa da musica pupulera da Tschlin in l' Engiadina Bassa. Il nom da la gruppa derriva dal musicist jenic ed orv Fränzli Waser (1858–1895), ün violinist, chi ho piglio influenza sül stil da la musica svizzra populara cun sia furmaziun d' instrumaints a fled e cordas.
Ils Fränzlis da Tschlin
[modifitgar | modifitgar il code]Fundaziun
[modifitgar | modifitgar il code]L' an 1982 haun Men Steiner e Domenic Janett fundieu la gruppa da musica Ils Fränzlis da Tschlin, chi nu copcha però il stil originel da Fränzli Waser. Invezza da que arrandschani ils töchs da musica existents da nouv. Per lur egnas composiziuns pigliani sü elements dalla musica da jazz u dalla musica classica. In lur musica as po udir influenzas tagliaunas, viennaisas, jenicas ed eir rumauntschas. Ils Fränzlis da Tschlin mettan cun lura musica üna punt traunter la musica tradiziunela ed il preschaint.[1]
Ils Fränzlis da Tschlin e lur rolla aint il film «Increschantüm»
[modifitgar | modifitgar il code]Aint il film documentar Increschantüm da Stephan Haupt giuvan Ils Fränzlis da Tschlin la rolla principela: Ils sun acturs scu eir responsabel per la musica dal film. Increschantüm as tratta da l'istorgia dal musicist jenic Fränzli Waser, chi d' eira activ cun sia chapella il 19evel tschienter in Engiadina.[2] Il film a's tratta però eir da la glieud chi suna quista musica, da lura cultura e da l' Engiadina.[3]
Musica
[modifitgar | modifitgar il code]Progets musicels: In lur prüma CD Paparimapampam mettan Ils Fränzlis da Tschlin in vita ils sots tradiziunels da Fränzli Waser ed agiundschan quels cun egnas cumposiziuns d' hozindi. Scu Fränzli Waser dal 19evel tschienter, viagian eir Ils Fränzlis da Tschlin intuorn dalöntsch. Quist as reflecta eir in lur musica scu la CD Il Viadi: sper sots tradiziunels da l'Engiadina sunan Ils Fränzlis da Tschlin eir melodias da la Svizra francesa, da l'Italia ed ün schlager svizzer da l'an 1939. In viedi pigliani cun se que cha 'ls plescha e faun udir quist in lur proget Tschlin – Wien retour.[4]
Ils Fränzlis da Tschlin as sviluppan ad üna sorta da big band. In Ils Fränzlis mit alles und scharf (2020) integreschani üna buna part musica appenzellaisa e jazz in lur stil: wälzerlis, märschlis, chaunt da jodel, üna prisa jazz ed elements da musica dal Balcan. In ün oter proget musicel, Ballada, vegnan quintos istorgias musicelas ed invits per soter, perche cha'l pled rumauntsch ballada significha ün sot scu eir üna poesia cun püssas strofas, chi vegnan raquintedas u chantedas.[4]
Progets musicels cun oters: Ils Fränzlis da Tschlin sunan eir insembel cun oters, per exaimpel chanzuns d'iffaunts in tschinch idioms rumauntschs cun Corin Curschellas, u aint ils progets Fascht dihei ed il Ländlerorchester.[4]
Indicaziun da funtaunas
[modifitgar | modifitgar il code]- ↑ Chantai Rumantsch! - Zur musikalischen Selbst(er)Findung Romanischbündens, pagina: 289. Laura Decurtins. 2019, ediziun Chronos. ISBN 978-3-0340-1501-1
- ↑ Increschantüm – Heimweh. Ein Meisterwerk der assoziativen Erzählkunst. In: Bündner Tagblatt. Consulte ils 31 marz 2026
- ↑ Increschantüm (Heimweh). In: swissfilms. Consulte ils 28 da marz 2026
- 1 2 3 fraenzlis.ch. CDs. Consulte ils 31 da marz 2026