Olympia Bob Run St.Moritz-Celerina
Quist artichel es scrit in rumauntsch puter |

Il Olympia Bob Run St. Moritz-Celerina (in rumauntsch: via da bob olimpica da San Murezzan-Schlarigna) es üna pista da bob, chi vain ütiliseda daspö l'an 1904 per bob, skeleton scu eir per schlittas da cuorsa ed es la pü veglia pista da bob sül muoand e l'ultima pista fatta our da glatsch natürel.[1]
Naschentscha
[modifitgar | modifitgar il code]L'invenziun da'l sport da bob ed ils sieus cumanzamaints as chatta aint ils prüms ans da'l turissem d'inviern da San Murezzan.[2] Quist as furmaiva vers la fin da'l 19evel tschienter cun ils giasts esters, chi restaivan regulermaing aint ils hotels nobels a San Murezzan. Il turissem d'inviern d'eira üna scuvierte nouva in quist temp.[3]
Il prüm bob
[modifitgar | modifitgar il code]In la stagiun d'inviern da'ls ans 1888/89 avaiva ün turist da cura, ün americaun, purto üna schlitta cun se – üna construcziun americauna cun il nom «toboggan». Quista schlitta nu d'eira fatta our da lain, scu as cugnuschaiva, dimpersè d'eir'la fatta our da metal, uschè cha quella d'eira fich pü svelta. Ün turist britannic d'eira faszino da'l «toboggan»,[2] uschè cha quel as avaiva lascho fabricher üna schlitta in simil möd: In la schlitta davaint d'eiran fabrichos aint impü duos cordas per menascher. Quista creaziun britannica d'eira il prüm bob in l'istorgia e da que resultaiva la naschencha d'ün nouv sport d'inviern, nempe la cuorsa da bob – in inglais «bobsleigh»[4] – chi chattaiva bainbod grand plaschair traunter ils giasts a San Murezzan.
Via da schlisuler – «Cresta Run»
[modifitgar | modifitgar il code]Vias da schlisuler our da glatsch existaivan già in la Russia ed in la Frauntscha al cumanzamaint da'ls ans 1880. E bain, üna quista d'eira uossa eir giavüscheda a San Murezzan. Ma sia fabricaziun predetaiva grandas investiziuns e custaiva fich bger.[2]
A'l Hotel Culm a San Murezzan existaiva ün comitè per divertimaints dadourvart, il «Outdoor Amusements Committee».[2] Il patrun da'l Hotel Culm a San Murezzan d'eira in quist temp Johann Badrutt, chi avaiva installo l'an 1879 in sieu hotel la prüma glüsch electrica in Svizra.[5] Sün l'iniziativa da'l comitè per divertimaints dadourvart da'l Hotel Culm, es gnida fabricheda in la stagiun d'inviern 1884/85 il «Cresta Run», üna via da schlisuler fatta our da glatsch. Quista d'eira gnida finanzeda tres donaziuns in munaida: a'ls ball da mascaras da la societed nobla, d'eira piglio sü üna collecta per fabricher il «Cresta Run» ed insembel cun la fabricaziun d'eira gnieu fundo il club «St.Moritz Tobogganing Club (SMTC)» a San Murezzan.[2]
Prüma via mundiela da bob – «Olympia Bob Run St.Moritz-Celerina»
[modifitgar | modifitgar il code]Per intaunt d'eiran ils bobists scu secziun secundera part da'l club «St.Moritz Tobogganing Club (SMTC)»[2] ed haun fundieu lur egen club ils 21 december 1897[6] in l'Hotel Culm a San Murezzan «Bobsleight Club (SMBC)». Quist es il prüm club da bob da'l muond. Seguond il reglamaint duvraiva que eir duonnas in la suprastanza da quist club da bob, uschè cha duos duonnas e trais hommes d'eiran in la suprastanza da'l prüm club da bob mundiel. Equipas masdedas ed equipas da duonnas d'eiran normel aint il sport da bob fin il's ans 1920.[2] Per la construcziun da la via da bob – la prüma da'l muond – d'eira piglio sü üna collecta intuorn 11'000 francs düraunt üna saira da gala da la societed nobla. Badrutt, il patrun da l'Hotel Culm, sustgnaiva il proget, uschè cha la via da bob pudaiva gnida constrüeda sün il territori spazius da l'Hotel Culm. Ils prüm schner da l'an 1904 pudaiva la via da bob gnida inaugureda cun la prüma cuorsa da bob.[7]
Las cuorsas da bob as proculaiva cun divertimaint, uschè cha'ls derbis dvantaivan evenimaints sociels. Per las squedras da bob d'aiva que premis ed ils spectaturs e las spectaturas pudaivan fer scumissas, plazzer raps per vandscheders potenziels e vandschedras potenzielas. L'occurrenza dvantaiva cumplementeda cun festas exclusivas aint ils hotels nobels e traiva aint giasts da tuot l'Europa.[2]
Via da bob – construcziun e traget
[modifitgar | modifitgar il code]Minch'an vain la via da bob «Olympia Bob Run St.Moritz-Celerina» fabricheda da nouv cun 15'000 meters cubics da naiv e 10'000 meters cubics d'ova. Per que cha la temperatura in l'Engiadin'Ota es avuonda farda, as renunzcha da lavurer cun substanzas da liaschun chemicas. Uschè es la via da bob la pü ecologica da'l muond. Cun la construcziun as cumainza minch'an vers la fin da november, chi düra intuorn trais eivnas.[8]
Mincha stüerta da la via da bob ho survgnia ün nom. Ils noms derivan da l'istorgia da bob. Las stüertas sun marcedas cun numers aint il plan da la via da bob e la tabella suot descriva la derivanza da'ls noms:

| Nr. | Nom da stagiuns | Origen da'ls noms da stagiuns e stüertas |
|---|---|---|
| 1. | Partenza:
Dracula |
Dracula, chesa da partenza da'l Club Dracula, fundieu l'an 1973 da Gunter Sachs. |
| 2. | Wall Corner | Il nom deriva da'l mür, chi limita la stüerta. |
| 3. | Snake Corner | Üna stüerta cun la fuorma d'üna serp. |
| 4. | Sunny Corner | La part la pü sulagliva da la via da bob. |
| 5. | Nash-Dixon Corner | Il nom deriva da'ls duos pilots da bob: Anthony Nash e Robin Dixon. Els guadagnaivan or als gös olimpics l'an 1864 a Innsbruck. |
| 6. | Horse-Shoe Corner | Stüerta cun la fuorma d'ün fer da chavagl. |
| 7. | Telephone Corner | Cò as chattaiva pü bod ün telefon. |
| 8. | Shamrock | Fögl da trais. |
| 9. | Devils Dyke Corner | Stüerta da diavel-chöntschet. |
| 10. | Tree Corner | Cò as chattaiva pü bod ün bös-ch. |
| 11. | Bridge Corner | Zieva quista stüerta as vezza la punt da la viafer retica. |
| 12. | Leap | Cò crouda la via sün üna distanza da 100 meters per dapü scu 20 meters ingiò. |
| 13. | Gunter Sachs Corner | La stüerta es numneda d'ün da'ls presidents da'l club «St. Moritz Bobslight Club». Gunter Sachs d'eira president traunter ils ans 1969 fin 2011. |
| 14. | Martineau Corner | La stüerta es numneda d'ün da'ls presidents da'l club «St.Moritz Bobslight Club». Hubert de Martinez (Magiur da l'armeda Svizra) d'eira president traunter ils ans 1922 fin 1969. |
| 15. | Portago Corner | La stüerta es numneda d'Alfonso de Portago (1928–1957). El ho guadagno a'l champiunedi mundiel da bob a San Murezzan in la disziplina da bob da duos la medaglia da bronza ed es poch zieva murieu. Üna fundaziun in sieu nom ho finanzcho l'ingrandimaint da la part finela da la via da bob. |
| 16. | Böt |
Purtrets da stüertas da «Olympic Bob Run St.Moritz-Celerina»
[modifitgar | modifitgar il code]- Zona da partenza Olympic Bob Run St.Moritz-Celerina
- Sortida Sunny Corner
- Stüerta Horse-Shoe in sted
Indicaziuns da funtaunas
[modifitgar | modifitgar il code]- ↑ Olympia Bob Run. In: stmoritz.com - Kurverein St. Moritz. Consulte ils 11 avrigl 2026
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Simon Engel: Vom Snobsport zum Bobsport. Blog da'l Museum Naziunel Svizzer. Publicho ils 12 farver 2021, acualiso ils 17 december 2025. Consulte ils 11 avrigl 2026.
- ↑ Roland Flückiger-Seiler: Die «Erfindung» des Wintersports in Graubünden. In: Hotel Paläste – zwischen Traum und Wirklichkeit. Schweizer Tourismus und Hotelbau 1830–1920. Pagina 204 fin 208. Ediziun: hier + jetzt, ediziun per cultura ed istorgia, Baden 2003. ISBN 3-906419-68-1
- ↑ Die Entwicklung des Bobsleighs. In: Cresta Bob Museum San Murezzan. Consulte ils 11 avrigl 2026
- ↑ Roland Flückiger-Seiler: Technische Installationen in den Hotels der Belle Epoque. Die elektrische Beleuchtung. In: Hotel Paläste – zwischen Traum und Wirklichkeit. Schweizer Tourismus und Hotelbau 1830–1920. Pagina 97. Ediziun: hier + jetzt, ediziun per cultura ed istorgia, Baden 2003. ISBN 3-906419-68-1
- ↑ Der älteste Bobclub feiert sein 125-Jahr-Jubiläum. In: bobclub-stmoritz.ch. Consulte ils 10 avrigl 2026
- ↑ Bahngeschichte. In: bobclub-stmoritz.ch. Consulte ils 9 avrigl 2026
- ↑ Der Bahnbau. In: bobclub-st.moritz.ch. Consulte ils 10 avrigl 2026