Zum Inhalt springen

Tuorta da nuschs

Ord Wikipedia
Quist artichel es scrit in rumauntsch puter
Tuorta da nuschs

La tuorta da nusch, in tudas-ch eir tuorta da nusch grischunaisa u tuorta da nusch engiadinaisa, es üna tuorta platta ed arduonda da pasta fruolla, implida cun töchs da nuschs gross e caramellisos. Ella vela scu relasch culinaric svizzer e scu specialited la pü cuntschainta dal chantun Grischun. Nu's sto confuonder cun la Tuorta Engiadinaisa u cun la Tuorta Grischuna.

Il svilup dal rezept da la tuorta da nusch sto in stretta colliaziun cun la tradiziun dals pastiziers grischunais, da quels l'emigraziun ho cumanzo fingià a la fin dal temp medievel e chi düraiva fin aint il cumanzamaint dal 20evel tschienter.

Düraunt üna löncha perioda haun ils pastiziers grischunais cultivo ün dialog inter-culturel, inua specialitedas, cugnuschentschas da pastizier e recettas d'eiran gnidas mandedas a l'ester e nouvas d'eiran gnidas tiers in patria. In l'Engiadina as cugnuoscha già daspö tschienters la tuorta da nuschs. Ils pastiziers vendaivan las quellas in diversas pastizerias in l'ester. Uschè es per exaimpel gnia a la surfatscha üna recetta da la tuorta da nuschs illa pastizeria Josty – ün cunom da Madulain – a Berlin. La pastizeria Heinz & Tester da Toulouse (Frauntscha) – eir tuots duos cunoms grischunais – avaiva vendo la tuorta da nuschs daspö l'an 1881 fin als ans da 1930, cura la pastizeria d'eira gnida serreda.

In l'Engiadina nu creschan bös-chs da nuschs, perche il clima es da memma fraid, uschè cha las nuschs stöglian ster in context culs pastiziers grischunais, da quels i d'eiran colonias al süd da la Frauntscha. Lo as haun ils pastizieris grischunais prubabel lascho inspirer da la specialited Le Bourianoix, üna dudscharia simila. In la vschinauncha dascunter Toulouse, Périgord, as rechatta ün center da cultivaziun da nuschs, Noix du Périgord AOC, üna nusch, chi vela scu relasch culinaric frances. In cuntrari da la spezialited Le Bourianoix, es la tuorta da nuschs cumplettamaing impastida. Quist prolungia la conservaziun.

Da pasta fruolla deriva fich prubabel da la spezialited engiadinaisa Fuatscha grassa, chi vaign manzuneda già daspö l'an 1773 aint illa litteratura rumauntscha. Insembel cun las specialitedas engaidinaisas Fuatscha grassa ed ils Grassins cuntegna la tuorta da nuschs tar las specialisedas grischunaisas da pasta fruolla. Ils temps bü bods d'eira zücher üna rarited, perche cha'l cuschtaiva fich bger e d'eira bod na da survgnir.

La pasta fruolla da la tuorta da nuschs fain fatta our da farin'alva, zücher, painch, övs ed üna plüch da sel e l'implida prepareda our da nuschs, zücher caramelliso e gramma. L'implida vaign scumpartida sur la pasta fruolla raseda ed a la fin cuverta cun quella.