Wikipedia:Pagina principala

Ord Wikipedia
Midar tar: navigaziun, tschertga
Bainvegni tar la Vichipedia rumantscha,
l'enciclopedia libra a la quala mintgin po contribuir – ils emprims pass èn fitg simpels!
Oz è glindesdi, ils 14 da matg 2018
e nus avain actualmain 3,507 artitgels.


Artitgel da l’emna
Torah and jad.jpg

Il giudaissem (dal grec ἰουδαϊσμός ioudaismos, ebraic יהדות Jahadut) è d’ina vart la religiun, la tradiziun, la moda da viver, la filosofia e la cultura dals gidieus; da l’autra vart designescha il term er la communitad dals Gidieus (sco etnia u pievel).

La religiun giudaica, che vegn circumscritta sco ‹monoteissem etic›, furma la pli veglia da las religiuns monoteistic-abrahamiticas. Ella cumpiglia in’istorgia da bundant 3000 onns.

Ins differenziescha entaifer il giudaissem tranter ils aschkenasim ed ils sefardim (cf. sutvart). Dapi che l’illuminissem giudaic è sa fatg valair, vegn ultra da quai distinguì tranter il giudaissem da refurma (u liberal), conservativ ed ortodox (che cumpiglian mintgamai differentas sutgruppas e tendenzas).

La basa dal giudaissem furma la Tora (‹lescha›). Igl èn quai ils tschintg cudeschs da Moses che represchentan per ils gidieus la pli impurtanta part da la bibla ebraica (Tanach). Vitiers vegnan las scrittiras rabinicas ch’explitgeschan la Tora e che vegnan numnadas tradiziunalmain la ‹Tora orala›.

L’onn 2010 vivevan en tut il mund radund 13,5 fin 15 milliuns gidieus, la gronda part en l’Israel ed en ils Stadis Unids da l’America. 10 fin 15 procent vegnan attribuids a l’ortodoxia giudaica.



Maletg da l’emna

Polar bear in San Diego Zoo, 2009-10-18 01.jpg

In urs polar mangia ina zitga en il zoo da San Diego.

Foto: cyrusbulsara



Davart Vichipedia

Vichipedia è in'enciclopedia online, cooperativa e gratuita. Disponibla en passa 280 linguas, tracta Vichipedia temas tipics per enciclopedias, ma era tals preschents en almanacs, lexicons geografics e publicaziuns spezialisadas. Vichipedia è libramain modifitgabla, vul dir che mintgin po contribuir als artitgels gia existents u crear novs. Mintga cuntegn vegn publitgà sut la licenza Creative Commons CC-BY-SA e po perquai vegnì copià e reutilisà sch'ils cundiziuns da la licenza vegnan observadas.


Participaziun

Vuls ta participar?

Legia las pretensiuns minimalas per artitgels; la registraziun è recumandada ma betg obligatorica.

Vuls empruvar? Has basegn d'agid?

Legia las instrucziuns u tschenta ina dumonda en la pinta.

Gida a scriver e meglierar

ils artitgels che mintga Vichipedia duai aver.
ils 100 artitgels vitals.


Projects accumpagnants
Commons
Wikisource
Wikisource
Collecziun da texts rumantschs sin il Wikisource multiling
Wikisource
Wikisource
Collecziun da texts rumantschs sin il Wikisource talian
Wikibooks
Wikibooks
Cudeschs
Wikispecies
Wikispecies
Inventari da spezias
Meta-Wiki
Meta-Wiki
Coordinaziun tranter tut ils projects da Wikimedia
Translatewiki
Translatewiki
Translaziun da l'interfatscha d'utilisader per rumantsch
Wikidata
Wikidata
Banca da datas universala