Glosa
| Glosa | |
|---|---|
| Tipologia | SVO |
| Classificaziun | |
|
- Linguas artifizialas | |
Il Glosa ais üna lingua auxiliera internaziunela.
Istorgia
[modifitgar | modifitgar il code]Glosa sa basa sin il sboz per ina lingua auxiliara numnada Interglossa[1], sviluppà dal scienzià Lancelot Hogben durant la segunda guerra mundiala durant las uras vidas da la guardia d’incendi ad Aberdeen. Interglossa è vegnì publitgà 1943 sco sboz per ina lingua auxiliara.
Ron Clark è entrà il 1960 sin il manual dad Interglossa: a draft of an auxiliary ("Interglossa: in sboz per ina lingua auxiliara"). Lura ha el scuntrà professer Hogben cun la finamira da sviluppar vinavant la lingua. Ensemen han els perfecziunà la lingua per la render applitgabla meglier en tut las furmas da communicaziun pussaivlas. Il 1972 ha Wendy Ashby aderì al project. Cura che Hogben è mort il 1975 era gia vegnida discutada la gronda part da las midadas. Hogben e Clark eran d’accord che la lingua duess avair ina scripziun fonetica (vul dir che mintga bustab duess esser in unic tun). Quai vul dir ch’ils bustabs grecs CH, TH ed PH duessan uss vegnir scrits sco K, T ed F.
Finalmain èn vegnidas fatgas anc intginas autras midadas da Ron Clark e Wendy Ashby che han lura dà a la lingua il nov num Glosa (dal pled grec per la lieunga, la lingua – «glossa» è la translaziun englaisa) e creà uschia ina nova lingua da plan.[2]
Fin circa il 1979 han Ashby e Clark testà l’utilisaziun da Glosa cun agid da persunas indigenas en la citad nua ch’els vivevan. En quest temp èn il vocabulari ed intgins aspects da la furmaziun da frasas vegnids sviluppads vinavant e surlavurads. Cura ch’els han publitgà l’emprim dicziunari Glosa, han els gia fatg midada en in’autra citad.
Dapi l’onn 1987 promova l’organisaziun d’util public GEO (Glosa Education Organisation) l’instrucziun da Glosa sco segunda lingua en las scolas en l’entir mund.
La website uffiziala dal GEO è vegnida endrizzada l’onn 1996 da Paul O. Bartlett e vegn administrada actualmain da Marcel Springer. Ella porscha il dicziunari d’internet Glosa (Glosa Inter-reti Diktionaria)[3] sco era in curs d’introducziun[4] ed ulteriuras resursas. Il 2021 è vegnì endrizzà in Wiki a Glosa.[5] Il schaner 2025 è vegnì publitgà in nov magazin online cun il num U Glosa jurnali a Glosa.[6] Il mars 2025 è vegnì endrizzà in chanal da YouTube cun il num «Mia Simpli Bio» («Mia vita simpla»). Qua vegnan chargiads videos curts en Glosa.[7] Ils 6 da november 2025 ha la «Glosa-Community» decidì da transmetter ils artitgels enciclopedics da Glosa Wiki sin fandom en l’incubatur plus 2.0.[8] Ils 10 da november 2025 è vegnì endrizzà in nov Wiki cun il num Glosa Biblioteka («Biblioteca Glosa») che cuntegna mo texts litterars en Glosa.[9]
L'alfabet
[modifitgar | modifitgar il code]| Buchstaben | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | z | (sc) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| HPA-Lärm | a | b | t͡ʃ | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | kw | r | s | t | u | v | w | ks | z | ʃ |
Exempels
[modifitgar | modifitgar il code]- Na patri in urani:
- na volu; tu nomina gene honora,
- tu krati veni e
- tu tende gene akti
- epi geo homo in urani.
- Place don a na nu-di na di-pani
- e tu pardo na plu Mali akti;
- metri na pardo mu; qi akti Mali a na.
- E ne direkti na a u proba;
- sed libe na ab Mali.
- Ka tu tena u krati, u dina
- e un eufamo pan tem.
- Amen.
Referenzas
[modifitgar | modifitgar il code]- ↑ Hogben, Lancelot (1943). Interglossa. A draft of an auxiliary for a democratic world order, being an attempt to apply semantic principles to language design. Harmondsworth, Middlesex, Eng. / New York: Penguin Books. OCLC 1265553.
- ↑ Glosa Education Organisation (GEO) (2006). History behind Glosa. (pdf) , p. 7.
- ↑ W. Ashby, P. Bartlett, R. Clark, C. Ganson, R. Gaskell, N. Hempshall, G. Miller, W. Patterson, K. Smith, M. Springer. "Glosa Inter-reti Diktionaria. Glosa Internet Dictionary. Glosa-English and English-Glossa. (pdf) Updated: 2009-11-05.
- ↑ W. Ashby & R. Clark (1985-1992). 18 Steps to Fluency in Euro-Glosa. Richmond, UK: Glosa Education Organization, Model:ISBN. HTML-version by Marcel Springer (2001-2006)
- ↑ Glosa Wiki
- ↑ U Glosa jurnali
- ↑ Mi Simpli Bio
- ↑ First article in Glosa on Incubator Plus 2.0
- ↑ Glosa Biblioteka