Obergesteln

Ord Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Obergesteln
Obergesteln.png
Administraziun
Chantun Vallais
District Goms
Vischnanca Obergoms
Lingua(s) tudestg
Numer postal 3988
Geografia
Autezza 1'355 m s. m.
Surfatscha 14,6 km²
Coordinatas 46° 30′ 55″ N 08° 19′ 34″ O
Demografia
Populaziun 209 (31 da december 2007)
Karte Gemeinde Obergesteln 2007.png
[http:// Pagina-web uffiziala]

Obergesteln (tudestg vallesan Obergeschle) era fin ils 31 da december 2008 ina vischnanca politica dal district da Goms en la part da lingua tudestga dal chantun Vallais en Svizra.

Il 25 da november 2007 han ins approvà en ina votaziun dal pievel la fusiun da las trais vischnancas dad Obergesteln, Oberwald ed Ulrichen. La nova vischnanca d'Obergoms exista dapi chalonda schaner 2009.

Istorgia[modifitgar | modifitgar il code]

En cuntrast cun auters vischnancas dal Vallais è la pli gronda part da las chasas ad Obergesteln construida en crap. Quai sco consequenza l'incendi devastant dal vitg il settember 1868.

Il vitg era pliras giadas pertutgà dad eveniment da la natira ed incendis devastants. Sco las vischnancas limitrofas Oberwald ed Unterwasser è il vitg durant la Guerra da Rarn dal 1419 vegnì mess in fieu e flomma dals Bernais. Per quest vitg èn sa dentant mantegnids notizias pli veglias. Uschia hai dà il 1417 ina bova.[1] La baselgia vegn schizunt menziunada l'emprima giada l'onn 1309 ed ins suppona perfin ch'i haja da in castel roman sin la collina da baselgia.

Ina lavina l'onn 1658 aveva sco consequenza ch'ins ha dischlocà il furn dal vitg. Ils 18 da favrer ha ina lavina da naiv pulvrusa pertutgà la part vers mesanotg dal vitg. Tenor ils rapports eran pertutgads 83 culmars da 35 chasas (u 56 edifizis e 27 chasas d'abitar cun 83 stanzas).[2] Lezza lavina ha era bloccà il Rodan ed igl ha dà in incendi. Ina crusch commemorativa vi dal mir exteriur meridiunal da la baselgia fa endament a questa catastrofa. L'onn 1725 ha in lavina stgarpà davent las chasas gist bajegiadas, quai che ha manà a la decisiun da bajegiar mo pli tranter il Rodan e la collina da baselgia. In incendi grond ha l'onn 1806 destruì nov edifizis en la vischnanca. Quest fieu era dentant mo ina sagiada da qual ch'è rut or ils 2 da settember 1868. Restads èn be quatter edifizis d'utilisaziun ed il furn. Il Cussegl grond dal chantun Vallais ha incumbensà l'inschigner Ernest von Stockeralper (1838-1919) e l'architect Joseph de Kalbermatten (1840-1920) cun la reconstrucziun. L'architect de Kalbermatten, che ha studegià a la scola politecnica da Turitg tar Gottfried Semper, è sa laschà inspirà dals plans da reconstrucziun da la citad da Basilea ch'è vegnida destruida l'onn 1861 d'in incendi. Tipic per Obergesteln èn chasas da crap cun tetgs da plattas-crap ch'èn arranschadas en furma d'ina tavla da schah e giassas schlunganadas, quai per evitar ulteriurs incendis.[3] La consequenza dal fieu era in'unda d'emigraziun vers l'America, oravant tut en la California, che ha pir terminà l'onn 1911.

Monument da la natira[modifitgar | modifitgar il code]

Ad Obergesteln sa chatta la probablamain pli veglia planta da la Svizra: in laresch da var 1'500 onns. Perquai ch'il laresch cun ina circumferenza da 7,4 meters ch'è chavortg fin in'autezza da 20 meters, n'èsi betg pussaivel da determinar la vegliadetgna exacta entras in sondagi da carotta (Kernbohrung). La vegliadetgna è vegnida stimada entras cumparegliaziun.[4]

Colliaziuns[modifitgar | modifitgar il code]

Commons
Commons: Obergesteln – Collecziun da maletgs, videos e datotecas d'audio

Referenzas[modifitgar | modifitgar il code]

  1. Walliser Wappenbuch, Zürich ohne Jahrgang
  2. En Kunstdenkmäler der Schweiz Band 64 datti duas indicaziuns cuntradictoricas.
  3. Roland Flückiger-Seiler. Die Bauernhäuser des Kantons Wallis - Les maisons rurales du Valais. Band 2, Das Wohnhaus in Steinbauweise und die Vielzweckbauten (Val d'Illiez) - tome 2, L'habitation en pierre et la maison concentrée (Val d'Illiez). (Die Bauernhäuser der Schweiz, Band 14). Basel 2000, 490 S., 700 Abb.-. ISBN 3-907624-13-0 und ISBN 2-88341-108-6
  4. swissinfo 19. September 2007