Islam

Ord la Wikipedia

L’ islam (lingua araba: إسلام‎ islām, sutmissiun cun sa sacrifitgar a Dieu) è cun ca. 1,3 milliardas crettaivels^[1] la segund gronda religiun dal mund seguì dal cristianissem (ca. 2,1 milliardas crettaivels). Ils crettaivels da l’islam sa numnan en territori da lingua tudestgaMuslime ubain Muslims. Era en rumantsch sa numnan els muslims.

L’islam è ina religiun monotheistica, ina religiun abrahamistica, che sa distanziescha fermamain dal polyteissem ed era da l’idea cristiana da l’incarnaziun e da la trinitad (Dreifaltigkeit). Element decisiv è la ductrina da tauhid, da l’unitad divina.

Il pled arab per „Dieu“, „divinitad “ è ilah إله‎ / ilāh. La furma dal plural è: Aliha آلهة‎ / āliha (dieus)^[2] conuschent da la Schahada (vesair sutvart): Lā ilāha illa ʾllāh(u): „I na dat betg in Dieu auter che (l’unic, tutpussant) Dieu“: الله ‎ / Allāh / l’(unic) Dieu . Il pled Allah vala en territori da lingua araba tant per muslims sco era per cristians sco term per "Dieu". En auters territoris percunter vegn "Allah" percepì per part sco "Dieu dals muslims" – in parairi, che muslims sezs na partan betg, perquai che Dieu è per els surordinà a tuttas "chaussas" en l’univers ed uschia era independent da gruppaziuns religiusas u d’auter gener, respectivamain per tut ils umans il medem.

L’islam n’è betg sulettamain ina religiun, mabain a medem temp in sistem da valurs giuridic-politic. Perquai n’è ina separaziun tranter religiun e stadi en il pensar islamic betg previsa. L’islam sa basa sin il coran ch’è per ils crettaivels il pled da Dieu vardaivel. El è „impussibel d’esser imità “ e „d’ina bellezza surumana“ ^[3] e vala sco funtauna primara da la religiun islamica.

Ultra dal coran valan, sco segunda funtauna da lur cretta, pleds e funcziuns (Sunna) dal profet Mohammed, il „sigil dal profet“.

Cuntegn 1 L’origin da l’islam 2 Basa dal islam 2.1 Las tschintg pitgas 2.1.1 Confessiun da cretta 2.1.2 Uraziun 2.1.3 Taglia d’almosna 2.1.4 Giginar (Fasten) 2.1.5 Pelegrinadi 2.2 Princips da cretta 2.3 La Scharia 2.4 Escatologia 3 Direcziuns 3.1 Ils sunnits 3.2 Ils schiits 3.3 Ils charischits 3.4 Il sufissem 3.5 Ulteriuras gruppas 4 Mund actual 4.1 Conferenza islamica 4.2 „St. Petersburg Declaration“ 5 Lieus sontgs da l’islam 6 Critica cunterl’islam 7 L’islam ed autras religiuns 8 Litteratura 8.1 Infurmaziuns da basa 8.2 Istorgia 8.3 Relaziun cun l’occident e problems actuals 9 Referenzas singulas 10 Colliaziuns d’internet

[editar] L’origin da l’islam

Mohammed (محمد‎ / quel che vegn ludà savens) è naschì enturn 571 sco figl d’in commerziant da la schlatta Quraisch a Mecca en l’Arabia Saudita d’ozendi. Tenor quai che vegn quintà al apparescha l’archanghel Gabriel cun 40 onns per l’emprima giada. Quel al dicta sur onns e durant tut sia vita vers da la palentada divina, dal Coran. La palentada da Mohammed vegn collecziunada e controllada gia durant ch’il profet viva e vain lura finalmain cumplettada e canonisada sut la regenza da Uthman ibn Affan. La nova d’in monoteissem senza cumpromiss che Mohammed proclamava n’ha betg persvadì blers da quel temp a Mecca ch’era politeistica. Sut squitsch dals adversaris vegn la pitschna raspada muslima sfurzada da bandunar Mecca e d’emigrar en la cuntrada settentriunala Yathrib. Quest eveniment è entrà en l’istorgia sco Hidschra ed il calif Umar ibn al-Chattab decida da laschar cumenzar en quel onn la cronologia da l’islam. ^[4]

A Yathrib cumenza era la carriera politica e militara dal profet. Curt suenter sa stabilir en l’oasa, fa Mohammed in contract d’allianza cun la populaziun indigena, l’uscheditga "Constituziun da Medina". Plinavant vegni ad ina confruntaziun militara cun ils Quraisch (Koreischiten) pajauns: Ils assagls da caravanas, organisads dal profet, mainan a la Battaglia da Badr e pli tard a la Battaglia dad Uhud. L’ultima gronda attatga dals Quraisch cunter Medina è la Battaglia dal fossal.

Entant datti era dispitas cunter ils trais pievels ils pli impurtants giudaics da Yathrib: Ils Banu Qainuqa ed ils Banu Nadir vegnan stgatschads da l’oasa, ils umens dal Banu Quraiza executads, lur possess vegn distribuì tranter ils muslims e lur dunnas ed uffants vendids sco sclavs.

La guerra da Mohammed e ses aderents cunter ils Quraisch e lur simpatisants maina l’onn 628 s. C. cun in contract da pasch. Dus onns suenter è Mecca conquistada.. L’onn 632 s. C., cura ch’il profet mora, cumpiglia la sfera da pussanza islamica l’entira peninsla araba.

[editar] Basa dal islam

[editar] Las tschintg pitgas

Ils suandants princips, las tschintg ‘‘pitgas“ (اركان‎ / arkān) da l’ Islam, valan sco duairs fundamentals che mintga muslim ha d’accumplir:^[5]

[editar] Confessiun da cretta

L’emprim dals duairs è la confessiun da cretta muslima (الشهادة) che tuna sequentamain:

أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أنّ محمدا رسول الله / aschhadu an lā ilāha illā 'llāh wa-aschhadu anna Muhammadan rasūlullāh / ašhadu an lā ilāha illā 'llāh, wa-ašhadu anna muḥammadan rasūlu 'llāh Jau conferm ch’i na dat nagina divinitad danor Dieu e che Mohammed è vegnì tramess da Dieu.

Cun questa furmla che cumpiglia duas parts, reconuscha il muslim in monoteissem strict, la predicziun da Mohammed, sia palentada il coran. Quatras reconuscha il muslim l’islam sez. ^[5] Tschintg giadas al di vegn la furmla era clamada dal muezin (مؤذّن / mu'adhdhin) tar il Adhan (أذان / adhān}}) dal minaret (مناره / manara}}) per animar ils muslims al ritual d’uraziun quotidian (صلاة / ṣalāt}}).^[6]

Ils schiits agiunschan per regla anc la sequenta frasa:^[7]

أللهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّد / allāhumma salli alā muhammadin wa-āli muhammad / allāhumma ṣalli ʿalā muḥammadin wa-āli muḥammad / O Dieu, benedescha Muhammad e sia famiglia.

En il sufissem vegn interpretada l’emprima part da la Schahada cun: „Jau conferm ch’i na dat nagut danor Dieu“ resp. „I na dat nagut. I dat be in unic Dieu (l’unitad, tauhid).“

[editar] Uraziun

L’uraziun (Salāt, صلاة) è in duair religius. Ella vegn fatga ad uras fixas suenter il clom dal muezin: Durant l’alva, a mezdi, suentermezdi, durant la brina e suenter ch’è vegnì stgir.

Ordavant ha lieu il ritual da nettegiament (arab: wudu'; persian: âbdast) cun aua pura. Sche l’aua è stgarsa e serva perquai sco aua da baiver dovr’ins simbolicamain sablun o pulvra (tayammum). Sut tschertas cundiziuns, sco per exempel sin viadis o tar ina malsogna, èsi permess da scursanir, metter ensemen, anticipar ubain da prender suenter l’uraziun. Mintga venderdi vegn fatg l’uraziun da mezdi (l’uraziun dal venderdi) en cuminanza, il pli savens en la moschea principala da la citad o dal quartier. Accumpagnada vegn l’uraziun da la pregia (chutba), che sa basa sin il coran e sin las sentenzas dal profet. La pregia tematisescha era dumondas actualas dal di.

[editar] Taglia d’almosna

La taglia d’almosna (Zakāt, زكاة) vegn duvrada per persunas basegnusas e blessadas, per arrestads, per il Dschihad o per furmar novas scolas religiusas. Ella variescha tenor moda d’entradas (commerzi, allevament da muvel, cultivaziun) e basa d’imposiziun (paja o facultad totala) tranter 2,5  e 10  pertschient. Il Zakat è ina da las trais furmas da taglia tenor il sistem islamic. Tschellas èn la taglia da basa (Charadsch) e la taglia persunala (Dschizya), che vegnan era pretendidas da na muslims che vivan en societads islamicas sco recumpensa ch’els vegnan acceptads en la cuminanza muslima (vesair: Dhimmi) e ch’els na ston betg defender la societad. La Zakat è in act pietus ed in duair religius dals muslims e va perquai be a favur da muslims.

[editar] Giginar (Fasten)

La gigina (Saum (صوم) ha lieu mintg’onn en il mais da ramadān. Il mais sa sposta mintg’onn per 11 dis en congual cun il chalender gregorian. La gigina dura dal cumenzament da l’alva - „cur ch’ins è bun da differenziar in fil alv d’in nair“ (sura 2, vers 187) - fin suenter il tramunt dal sulegl. Ins na dastga ni mangiar ni baiver (gnanc’aua betg), ni fimar, ni avair contact sexual ed ins sto esser abstinent en tut l’agen cumport.

La gigina vegn pratitgada per satisfar al cumond da Dieu durant il di, e na or da motivs da sanadad. En quel reguard èsi baingea malsaun d’interrumper la gigina da notg, insatge che n’è betg rar tar ils muslims, i na ferescha dentant betg il duair religius. Savens interrump’ins la gigina cun ina datla ed in magiel da latg, suenter l’exempel dal profet. Il mais da la gigina vegn terminà cun la festa ('Īd al-fitr).

[editar] Pelegrinadi

Il pelegrinadi a Mecca (Haddsch, حج) duai mintga muslim, sche pussibel, far ina giada en sia vita per pudair ir set giadas enturn la sontga Kaaba. Il pelegrinadi ha lieu en l’ultim mais lunar (tenor chalender islamic). Sch’il pelegrinadi daventa in duair decidan tranter auter las cundiziuns finanzialas e la sanadad da mintga singul. Las restricziuns dal duair da far il pelegrinadi tenor il dretg da ritual èn motivadas en sura 3, vers 97:

„… ed ils umans èn obligads envers Dieu da far il pelegrinadi en la chasa (la Kaaba a Mecca) sch’els han ina pussaivladad.“

L’interpretaziun da l’expressiun duvrada „avair ina pussaivladad“, vegn fatga en in pled dal profet (Hadith), en la quala l’ Isnad vegn resguardada sco „debla“. Suenter quel è il possess da provisiun da viadi e d’in animal da transport (arab: al-zâd wa-'l-râhila), la premissa principala per il duair dal pelegrinadi.

[editar] Princips da cretta

En l’islam dai ses artitgels da cretta, numnadamain la cretta en:

• l’unic Dieu (arab. Allah)
• ses anghels
• sia palentada [Offenbarung] (cudeschs sontgs: Tora, ils Evangelis (ils muslims tegnan però la versiun da la Bibla dals cristians per ina falsificaziun), il Coran etc.)
• ses mess, il profet da Dieu: tranter quels Adam, Abraham, Moses, Jesus e finalmain Mohamed
• il di da l’ultim giudizi e la vita suenter la mort: I’uman vegn a stuair purtar in di las consequenzas per tut quai ch’el ha fatg e vegn ad esser chastià cun il fieu infernal, respectivamain recumbensaà cun il paradis
• la providientscha divina.

Quests artitgels da cretta vegnan menziunads tranter auter en il Coran (p.ex. sura 4, vers 136):

„ Vus crettaivels! Crajai en Dieu ed en ses mess ed en sia scrittira ch’el ha tramess a ses mess, ed en sia scrittira ch’el ha tramess sin terra gia pli baud! Tgi che na crai betg en Dieu, en ses anghels, en sias scrittiras, en ses mess ed en l’ultim giudizi, è fermamain vegnì giud via (da la dretga via.)“

Era en Hadithas sco en la sequenta sentenza dal profet stat:

„La cretta pretenda che ti crajas en Dieu ed en ses anghels, en ses cudeschs, en ses profets ed en l’ultim giudizi, sco era en la providientscha divina dal bun e dal nausch.“

L’islam è ina religiun marcantamain monoteistica. L’idea cristiana da la trinitad vegn cleramain refusada, sco era mintga persunificaziun u maletg figurativ da Dieu. Dieu vegn descrit tras ses „99 pli bels nums“ (al-asmāʾu ʾl-ḥusnā), che tutgan be ad el. Ils umans dastgan savair da Dieu be quai ch’el sez als ha palesà tras sia grazia. La definiziun dals attributs da Dieu tras las interpretaziuns dal Coran han manà en l’islam sunnitic durant il temp da la Mu'tazila e da lur inimis a grondas dispitas.

Sper la responsabladad per sasez è era la responsabladad per il proxim centrala: Mintga muslim è obligà da „cumandar quai ch’è dretg“ e da „scumandar quai ch’è condemnabel: Al-amr bi'l ma'ruf wa n-nahy 'an al-munkar الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر) (en plirs lieus en il Coran, per ex. en sura 7, vers 157).

[editar] La Scharia

La Scharia (الشريعة / Šarīʿa) è il dretg da l’islam. El regla tut las spartas da la vita ed ordinescha tenor reglas divinas e nunmidablas. Questas reglas èn vegnidas fixadas surtut en il temp dals Abbasids e furman oz anc la basa dal dretg islamic. L’applicaziun concreta da las reglas fa il (Mufti), il derschader religius, cun agid dal Fatwa, l’expertisa religiusa, ch’è l’interpretaziun dal Coran e da la Sunna tenor reglas tradiziunalas (usul al-fiqh). I dat Fatwas per mintga sparta da la vita. Reglads èn tant il dretg matrimonial, quel da cumpra, da contract, il dretg penal, sco era las relaziuns cun il mund betg muslimic. La Scharia na dastga dentant betg vegnir encletga sco dretg codà, schebain che dat emprovas da la codar. Cur ch’i sa tracta damai da „l’introducziun da la Scharia“ sco sistem giuridic, discurr’ns be da parts da la Scharia.

La Scharia è da natira ora universalmain valabla e ha da vegnir applitgada sin tut il mund tenor encletga islamica (vesair era [[dispita da caricaturas). Tschertas reglas da cretta, sco l’uraziun ed il pelegrinadi, valan dentant be per muslims. Excepziuns datti sulettamain tar il dretg matrimonial e privat. Per la paja ha la giurisdicziun da l’islam in dretg particular per ils esters, plinavant ha ella elavurà in dretg per minoritads. Il sistem il pli differenzià vegn ad esser stà il sistem osm (Millet-System), che lubiva autonomia per tschertas cuminanzas religiusas en tscherts champs.

Ina gronda part da la Scharia sto vegnir fatga valair suenter il princip al-amr bi'l ma'ruf wa n-nahy 'an al-munkar da tut ils muslims, era cun violenza. La Scharia classica sa sutdivida en ina scola da dretg schiita ed en quatter scolas da dretg sunnitas. Il tratg communabel è ch’ellas èn vegnidas stgaffidas da societads en in ambient per gronda part islamic. La situaziun da diaspora dals muslims manca en las scolas da dretg classicas è vegn resguardada pir pli e pli tras novas Fatwas. Cunquai ch’i na dat nagin consens general tranter ils advocats islamics, n’èsi betg pussibel da discurrer da „la Scharia“, perquai che in Scharia unifitgada n’exista betg. Critica sto perquai adina vegnir applitgada vi da Fatwas concretas.

En il sufissem (mistica islamica) ha la Scharia la valur da basa sin la via da quel ch’è en tschertga da Dieu. Ulteriuras staziuns èn en roda: la Tariqa („la via mistica “), la Haqiqa („vardad “) e la Ma'rifa („enconuschientscha “).

[editar] Escatologia

En l’islam datti fermas speranzas escatologicas. Spezialmain resortan las aspectativas escatologicas, gia baud annunziadas da Mohamed sco l’arriv da „l’ura “ (sā'ah), dal „di da la resurrecziun“ (yaumu’l-qiyā-mah) e dal „di dal rendaquint “ (yaumu’l-faṣl). Questas ideas, ch’ins conuscha era or da l’escatologia giudaica e cristiana, èn marcadas da Mohamed cun grond’importanza. Avant tut en l’islam schiitic, dentant era en quel sunnitic, èn las speranzas colliadas cun la cumparsa da la figura messiana dal Mahdi (al-Mahdī), en l’islam schiitic era numnà il Qaim (al-Qā’im). El derivia da la schlatta da Mohamed e saja qua tras in Sayyid. Questa figura duess reconstituir l’islam, al derasar en tut il mund ed al emplenir cun giustia. En il 19avel tschientaner s’han furmads a l’intern da l’islam plirs moviments escatoligics.^[8]

[editar] Direcziuns

[editar] Ils sunnits

L’islam è dividì en pliras direcziuns. Ils sunnits furman cun var 90 pertschient la pli gronda gruppa. Quella as sutdivida da nov en scolas da dretg sunniticas dals hanafits, malachits, hanbalits e schafiits. La uschenumnada direcziun dals wahhabits en l’islam sunnitic n’è betg ina scola da dretg, s’orientescha però fermamain vi dals hanbalits.

Las scolas da dretg èn savens distribuidas geograficamain; uschia vivan per exempel hanafits en Turchia e malichits en l’Africa dal Nord.

Ils sunnits sa differenzieschan dals schiits, la segund gronda gruppa islamica, tras in’autra concepziun per quai che pertutga la dumonda sin tge basa ch’il domini dal manader il pli aut (il calif tar ils sunnits ed il imam tar ils schiits) sa funda. Per ils sunnits vegn il calif elegì da ses aderents causa capacitads secularas ed administrativas. Per ils schiits percunter po l’imam be esser il successur legal da Mohammed ed al medem temp da ses schender Ali. Il calif è damai be in defensur secular da la cuminanza religiusa schiitica entant che l’imam è per ils schiits in manader cumplettamain spiritual ed infallibel cun pussanza divina. El è senza putgads. En las communitads schiiticas vegn pia attribuì al manader religius in’autoritad pli gronda.

[editar] Ils schiits

Ils schiits furman la segund gronda direcziun religiusa. Lur direcziun principala èn ils imanits ubain la ‘Schia da Dudesch’, ch’ins chatta surtut en l’Iran, Irac, Aserbaidschan, Bahrain ed en il [[Libanon]. Ulteriuramain datti la ‘Schia da Set’ (ismailits), che vivan surtut sin il subcontinent indic (Mumbai, Karatschi e Pakistan) dal nord sco era en Afghanistan eTadschikistan. Ils zaidits u era ‘la Schia da Tschintg’ vivan hoz be anc a Jemen.

[editar] Ils charischits

Ils charischits, ils uscheditgs „fugitivs“, che han bandunà la partida dal quart [[calif|] Ali ibn Abi Talib, èn ils aderents da la pli veglia secta religiusa da l’Islam dal 7avel tschientaner. Els han refusà la legitimaziun dad Ali sco era quella da Uthman ibn Affan sco calif. Lur moviment è stiz sut l’emprim calif dals abbasits. Lur rom principal è oz la pli pitschna direcziun da l’Islam, ils Ibadits. Els vivan oravant tut en l’Algeria dal Sid (Mzab), sin l’insla Djerba ed en l’Oman.

[editar] Il sufissem

Sco bunamain tut las religiuns o direcziuns religiusas ha era l’islam in aspect intern (esoteric) ed in aspect extern (exoteric). La dimensiun mistica interna da l’islam è il sufissem (تصوف / tasawwuf}}). L’aspect intern vegn era numnà Tariqa, quel externSchari'a. Tenor la concepziun dal sufissem tutgan quellas duas parts nunseparablamain ensemen. Simbol per quai è ina glisch dad ieli: Las flommas da la glisch stattan per la Tariqa, pia per l’essenza da la religiun, che stidassan tar l’emprim suffel senza il vaider che las protegia. Il vaider che cuvra las flommas, simbolisescha la Schari’a che n’avess nagin senn sco lampa senza ina flomma.

Per gruppas puritanas sco ils wahhabits èn ils sufis mintgatant era eretics (Ketzer) e perquai vegnan els refusads e perfin persequitads. Crititgadas vegnan lur praticas religiusas sco il Dhikr che vegn savens cumbinà cun musica e moviment dal corp (betg da vegnir considerà sco „saut“), il giavisch dal sufis d’entrar en ina uniun cun Dieu gia en quest mund ed il fatg che la via d’in sufi sto vegnir accumpagnada d’in maister spiritual vivent (sheikh). Quai vegn refusà da la vart ortodoxa, perquai che en l’islam na dastga star nagin mediatur tranter l’uman e Dieu. Ils sufis na vesan il sheikh dentant betg sco mediatur, mabain sco insatgi che enconuscha gia las difficultads sin la via tar Dieu e che po dar vinavant ses savair ad auters.

[editar] Ulteriuras gruppas

Or da l’ Islam sunnitic s’ha furmà:

• l’ahmadiyya

Or da l’islam schiitic s’han furmads:

• ils alevits
• ils drus
• il babissem, a partir dal 1863 la religiun dal Bahai

[editar] Mund actual

Ozendi è l’islam derasà en numerus pajais dal Proxim Orient, da l’Afica dal Nord, Asia centrala e l’Asia dal sidost. Territori da derasaziun principala è la zona sitga, che sa stenda da la Sahara en l’occident sur il Proxim Orient ed il Caucasus fin en l’Asia centrala. Il pajais cun la pli gronda cifra da populaziun muslima è l’Indonesia. En Europa è l’islam derasà en la Bosnia ed Erzegovina, en la Tirchia ed en l’Albania. En blers ulteriurs pajais datti minoritads muslimas. Il dumber da muslims sin tut il mund vegn stimà sin 1,3 milliardas^[1].

[editar] Conferenza islamica

Ils pajais islamics èn organisads en l’Organisaziun da la conferenza islamica (OIC), a la quala fan part era intgins stadis cun minoritads muslimas pli grondas.

[editar] „St. Petersburg Declaration“

Sco cumenzament d’ina „nova èra da scleriment per l’islam“ vala la conferenza dals 4 e 5 da mars 2007 a St. Petersburg (Florida) a la quala han prendì part muslims seculars da differentas terras islamicas ed occidentalas. Els s’han deditgats a dumondas sco: l’interpretaziun seculara da l’islam, la necessitad d’ina critica a l’intern da l’islam, la situaziun da la libertad d’opiniun en societads muslimas e dumondas davart la refurma d’educaziun. Ils iniziants èn stads tranter auter muslims dissidents sco Ayaan Hirsi Ali, Irshad Manji e Ibn Warraq. Sco conclusiun da la conferenza è vegnida approvada l’uscheditga „St. Petersburg Declaration“. Quella pretenda tranter auter la separaziun da stadi e religiun, il respect dals dretgs umans universals, l’aboliziun da la Scharia e da tut las puniziuns da mazzament islamicas e praticas da mutilaziun corporala sco era l’egualitad dals dretgs da la dunna en l’islam ed en tut las terras islamicas.^[9]

[editar] Lieus sontgs da l’islam

Pliras citads èn sontgas en la religiun islamica, trais da quellas èn particularmain impurtantas: La citad da Mecca è la pli sontga per ils muslims. Ella è lieu da naschientscha dal profet Mohammed. En ella sa chatta la Kaaba, il sanctuari central da l’islam che determinescha la direcziun d’urar, la Qibla).

Lura suonda la citad Medina, al nord da Mecca, nua che l’islam ha sviluppà l’emprima efficacitad politica.

Gerusalem è la terz sontga citad per ils muslims, suenter la tradiziun muslima la citad nua che l’emprima Qibla è vegnida fixada ed il lieu ch’ils muslims han definì sco posiziun geografica da la al-Aqsa-Moschee menziunada en il coran (sura 17, „Il viadi da notg“)

Daspera datti in grond dumber da lieus da pelegrinadi da different’impurtanza. Per il solit sa tracta da fossas da cumpogns da Mohammed, dad imams da la Schia, ubain da schaics dals sufis. Il pli blers lieus sontgs ha l’islam popular en l’Africa dal nord cun numerusas fossas a Marabut. Sch’ina citad è sontga – cun excepziun dals emprims trais lieus sontgs- ed il cult dals sontgs èn temas fitg cuntravers en l’islam

Per schiits ed alevits èn Kerbela e Kufa lieus sontgs nua che ch’els fan pelegrinadis mintg’on.

[editar] Critica cunterl’islam

Critica cunterl’islam sin basa politica, etica, filosofica, scientifica e teologica hai dà dapi il temp da sia fundaziun. Crititgà èn vegnidas las basas da l’Islam sco era sias tradiziuns culturalas e normas socialas.

[editar] L’islam ed autras religiuns

L’islam distingua en sia perspectiva da crettaivels d’autras religiuns tranter religiuns monoteisticas e politeisticas. Gidieus, cristians, zoroastians e sabeers (ozendi èn manegiads ils mandeers) han ina posiziun particulara perquai ch’els vegnan considerads sco „religiuns da cudesch“ (ahl al-kitab). Ad els èn, tenor concepziun muslima, era vegnì palesà il pled da Dieu en furma da l’Evangeli e da la Tora, cun l’ir dal temp però, sajan las scrittiras vegnidas midadas, translatadas o falsifitgadas ed hajan quatras perdì lur valaivladad.

Sut il domini islamic èn ils Ahl al-kitaab – sch’els n’eran betg anc convertids a l’islam – vegnids sut il cumond e la protecziun islamica, Dhimma che pretendeva ch’els pajassan ina taglia speziala, la Dschizya. Per la paja vegnida protegida lur vita e possess, ed els han survegnì il permiss da pratitgar lur religiun libramain.^[10] Questa allianza speziala valeva oriundamain be per gidieus e cristians. Ella è dentant vegnida schlagiada per na cristians cur ch’ils conquistadurs muslims han inscuntrà etnias d’ina differenta religiun sco per ex. ils hindis.^[10]

Persunas d’autras religiuns en la uscheditga Chasa da Guerra pudevan restar temporarmain sin territori islamic sco musta'min. Autramain valevan els sco inimis, ils quals era da cumbatter (harbi), entant ch’els abitavan en il Dar al-Harb.

[editar] Litteratura

Traducziun e litteratura sur dal Coran e sur da las Haditas chatt’ins en ils correspundents artitgels che na figureschan dentant betg sutvart.

[editar] Infurmaziuns da basa

• Elger, Ralf: Islam; Frankfurt: Fischer, 2002; ISBN 3-596-15368-9
• Elger, Ralf (Hg.): Kleines Islam-Lexikon; München: Beck, 2001; ISBN 3-406-47556-6
• Endreß, Gerhard: Der Islam: Eine Einführung in seine Geschichte; München: Beck, 1997; ISBN 3-406-42884-3
• Hartmann, Richard: Die Religion des Islam; Berlin, 1944; restampa: Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1992; ISBN 3-534-80132-6
• Kirchenamt der Evangelischen Kirche in Deutschland (Hg.): Was jeder vom Islam wissen muss; Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus, 1996⁵;GTB 786; ISBN 3-579-00786-6
• Khoury, Adel Th.: Der Islam; Freiburg: Herder, 2001⁶; ISBN 3-451-05246-6
• Ruthven, Malise: Der Islam: Eine kurze Einführung; Stuttgart: Reclam, 2000; ISBN 3-15-018057-0
• Schaefer, Udo: Glaubenswelt Islam: Eine Einführung; Hildesheim: Olms, 2002; Religionswissenschaftliche Texte und Studien, Bd. 7; ISBN 3-487-10159-9
• Schirrmacher, Christine: Der Islam. Eine Einführung. Lahr: SJD 2005, ISBN 978-3-501-05253-2
• Spuler-Stegemann, Ursula: Die 101 wichtigsten Fragen zum Islam. C.H.Beck, München 2007, ISBN 978-3-406-51111-0
• Strobl, Anna, und Vogel, Walter: Islam – die CD-ROM; Graz: Schnider, 1999; ISBN 3-900993-95-5
• Watt, Montgomery W.: Der Islam; 3 Bde.; Stuttgart: Kohlhammer, 1980–1990; Bd. 2: ISBN 3-17-005707-3

[editar] Istorgia

• Halm, Heinz, Haarmann, Ulrich und Gronke, Monika (Hgg.): Geschichte der arabischen Welt; München: Beck, 2001; ISBN 3-406-47486-1
• Halm, Heinz: Der Islam: Geschichte und Gegenwart; München: Beck, 2004; ISBN 3-406-51917-2
• Kettermann, Günter: Atlas zur Geschichte des Islam; Darmstadt, 2001; ISBN 3-534-14118-0
• Küng, Hans: Der Islam: Geschichte, Gegenwart, Zukunft; München/Zürich, 2004; ISBN 3-492-04647-9
• Nagel, Tilman: Geschichte der islamischen Theologie; München: Beck, 1994; ISBN 3-406-37981-8
• Noth, Albrecht, und Paul, Jürgen (Hgg.): Der islamische Orient: Grundzüge seiner Geschichte; Würzburg: Ergon, 1998; ISBN 3-932004-56-6
• Rebiai, Marcel: Islam, Israel und die Gemeinde; Schleife, 2004; ISBN 3-907827-42-2
• van Ess, Josef: Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert der Hidschra, 6 Bde.; Berlin: Springer, 1991–1995, ISBN 3-11-012212-X

[editar] Relaziun cun l’occident e problems actuals

• Gopal, Jaya: Gabriels Einflüsterungen – Eine historisch-kritische Bestandsaufnahme des Islam; Freiburg: Ahrimann, 2006²; ISBN 3-89484-601-1
• Diner, Dan: Versiegelte Zeit: Über den Stillstand in der islamischen Welt; Berlin: List, 2007; ISBN 978-3-548-60704-7
• Ende, Werner, und Steinbach, Udo (Hg.): Der Islam in der Gegenwart; München: Beck, 2005; ISBN 3-406-09740-5
• Gabriel, Mark A.: Islam und Terrorismus; Lake Mary/Florida: Resch, 2004; ISBN 3-935197-39-X
• Huntington, Samuel P.: Kampf der Kulturen; München: Goldmann, 2002; ISBN 3-442-15190-2 (= Hamburg: Spiegel-Verlag, 2006; ISBN 978-3-87763-011-2)
• Kermani, Navid: Dynamit des Geistes: Martyrium, Islam und Nihilismus; Göttingen: Wallstein-Verlag, 2002; ISBN 3-89244-622-9
• Kermani, Navid: Strategie der Eskalation: Der Nahe Osten und die Politik des Westens; Göttingen: Wallstein-Verlag, 2005; ISBN 3-89244-966-X
• Khoury, Adel Th.: Der Islam und die westliche Welt; Darmstadt: Primus, 2001; ISBN 3-89678-437-4 (=Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft)
• Ye’or, Bat: Der Niedergang des orientalischen Christentums unter dem Islam; Gräfelfing: Resch, 2002; ISBN 3-935197-19-5
• Schiffer, Sabine: Die Darstellung des Islams in der Presse. Sprache, Bilder, Suggestionen. Eine Auswahl von Techniken und Beispielen; Würzburg: Ergon, 2005; ISBN 3-89913-421-4 (Rezension [3])
• Schiffer, Sabine: Die Verfertigung des Islambildes in deutschen Medien; in: Siegfried Jäger / Dirk Halm (Hg.): Mediale Barrieren. Rassismus als Integrationshindernis; Münster 2007; ISBN 978-3-89771-742-8
• Todd, Emmanuel und Courbage, Youssef : Die unaufhaltsame Revolution: Wie die Werte der Moderne die islamische Welt verändern. Piper Verlag, München 2008

[editar] Referenzas singulas

1. ↑ ^{1.0 1.1} stadi 2007 (21 % da 6,6 mia. persunas), stimaziun daCIA World Factbook
2. ↑ The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Brill, Leiden, tom 3, pag. 1093
3. ↑ Vgl. Annemarie Schimmel: Der Islam – Eine Einführung; Reclam 1992, pag. 28 , 31
4. ↑ Albrecht Noth: Früher Islam. En: Ulrich Haarmann (editur): Geschichte der arabischen Welt. C.H. Beck, 1991. pag. 11
5. ↑ ^{5.0 5.1} Halm, Heinz: Der Islam. Geschichte und Gegenwart. ediziun speziala da la 7. ediziun. chasa editura: C.H. Beck, Minca (München).2008. pagina=60. ISBN=978-3-406-56285-3
6. ↑ Schaefer, Udo: Glaubenswelt Islam. Eine Einführung. 2. ediziun. Chasa editura: Georg Olms, Hildesheim, Turitg, New Nork. 2002. 69paginas. ISBN 3-487-10159-9
7. ↑ Islamisches Zentrum Hamburg: Das rituelle Gebet im Islam. pagina=2. online: [1]
8. ↑ Udo Schafer: Glaubenswelt Islam. Eine Einführung. Sammelwerk=Religionswissenschaftliche Texte und Studien, tom=7. ediziun nova 2. chasa editura: Georg Olms Verlag, Hildesheim, Turitg, New York. 2002. Paginas 71-75. ISBN: 3-487-10159-9. Online: [2]
9. ↑ St. Petersburg Declaration
10. ↑ ^{10.0 10.1} Robert Hoyland (editur): Muslims and Others in Early Islamic Society. Ashgate, 2004. S. xiv

[editar] Colliaziuns d’internet

• Islam.de – Website dal cussegl central dals muslims en Germania
• „Der Islam“ – Infurmaziuns da la Centrala federala per educaziun politica da la Germania, Bonn (Aus Politik und Zeitgeschichte 37/2003)
• „Islam“ – Infurmaziuns da la Centrala federala per educaziun politica, Bonn (Aus Politik und Zeitgeschichte 26-27/2007)
• Islam in Western Europe – Linkliste (Englisch)
• Basiswissen Islam – material per ina lecziun da scola (priv. Website)
• Materialien zur Religionswissenschaft - Islam von Alois Payer