Wikipedia:Pagina principala

Ord Wikipedia
(renvià da Pagina principala)
Midar tar: navigaziun, tschertga
Bainvegni tar la Vichipedia rumantscha,
l'enciclopedia libra a la quala mintgin po contribuir – ils emprims pass èn fitg simpels!
Oz è mardi, ils 22 da matg 2018
e nus avain actualmain 3,515 artitgels.


Artitgel da l’emna
World Monarchies.svg

Il term monarchia (grec vegl μοναρχία monarchía‚ ‹regenza d’ina singula persuna›, da μόνος monos ‹in› ed ἀρχεῖν archein ‹reger›) designescha ina furma da stadi e da pussanza, tar la quala per ordinari in aristocrat occupa l’uffizi dal schef da stadi tras ereditad u elecziun per vita duranta. La monarchia furma uschia il pendant tar il term modern da la republica. Las cumpetenzas da pussanza da la persuna respectiva pon variar tut tenor la furma da la monarchia. Il spectrum tanscha da praticamain nagina pussanza (monarchia parlamentara) sur ina pussanza che vegn restrenschida tras la constituziun (monarchia constituziunala) fin ad ina pussanza politica exclusiva ed illimitada (monarchia absoluta). La furma degenerada, illegitima e despotica da la monarchia è la tirannia. En pli vegn fatg la differenza tranter monarchia ereditara e monarchia d’elecziun: En l’emprim cas vegn il regent ordinà tras successiun ereditara, en il segund cas tras elecziun per ordinari per vita duranta. En monarchias ereditaras vegn la revendicaziun da pussanza dal schef da stadi per il pli manada enavos sin vocaziun divina (element sacral). Er ina veneraziun sco atgna divinitad u sco persuna d’origin divin è pussaivla; quai è stà fitg derasà en imperis da l’antica (p.ex. en l’Egipta, en furma modifitgada er en l’Imperi roman), ma tuttavia er fin en il temp modern (p.ex. en l’Imperi da la China u, fin suenter la Segunda Guerra mundiala, en il Giapun).



Maletg da l’emna

Jejuri gadkot.jpg

In tempel en la citad da Jejuri, en il stadi federal da Maharashtra en l'India.

Foto: Anant Rohankar



Davart Vichipedia

Vichipedia è in'enciclopedia online, cooperativa e gratuita. Disponibla en passa 280 linguas, tracta Vichipedia temas tipics per enciclopedias, ma era tals preschents en almanacs, lexicons geografics e publicaziuns spezialisadas. Vichipedia è libramain modifitgabla, vul dir che mintgin po contribuir als artitgels gia existents u crear novs. Mintga cuntegn vegn publitgà sut la licenza Creative Commons CC-BY-SA e po perquai vegnì copià e reutilisà sch'ils cundiziuns da la licenza vegnan observadas.


Participaziun

Vuls ta participar?

Legia las pretensiuns minimalas per artitgels; la registraziun è recumandada ma betg obligatorica.

Vuls empruvar? Has basegn d'agid?

Legia las instrucziuns u tschenta ina dumonda en la pinta.

Gida a scriver e meglierar

ils artitgels che mintga Vichipedia duai aver.
ils 100 artitgels vitals.


Projects accumpagnants
Commons
Wikisource
Wikisource
Collecziun da texts rumantschs sin il Wikisource multiling
Wikisource
Wikisource
Collecziun da texts rumantschs sin il Wikisource talian
Wikibooks
Wikibooks
Cudeschs
Wikispecies
Wikispecies
Inventari da spezias
Meta-Wiki
Meta-Wiki
Coordinaziun tranter tut ils projects da Wikimedia
Translatewiki
Translatewiki
Translaziun da l'interfatscha d'utilisader per rumantsch
Wikidata
Wikidata
Banca da datas universala