Rueun
Quest artechel ei screts per sursilvan. |
| Rueun | |
|---|---|
 | |
 Rueun | |
| Administraziun | |
| Chantun | Grischun |
| District | Regiun Surselva |
| Vischnanca | Ilanz/Glion |
| Lingua(s) | romontsch |
| Numer postal | 7156 |
| Geografia | |
| Autezza | 788 m s. m. |
| Surfatscha | 11.58 km² |
| Coordinatas | 46° 47′ N, 9° 9′ O |
| Demografia | |
| Populaziun | 426 (31 da december 2013) |
| Charta | |
 | |
| Colliaziuns | |
| Lexicon istoric retic |
Rueun en il Lexicon istoric retic |
Rueun (tudestg e ufficialmein fin 1943 Ruis) ei ina fracziun dalla vischnaunca da Glion ed in'anteriura vischnaunca politica svizra en il cantun Grischun.
Geografia
[modifitgar | modifitgar il code]Rueun schai fetg central ella Surselva, dalla vart dretga e seniastra dil Rein anteriur. La surfatscha dall'anteriura vischnaunca sedarasa sur 11.6 km² e quei naven da S.Clau 725 m s.m. tochen sil Fil da Rueun sin 2'350 m s.m. La vischnaunca da Rueun dumbrava ils 31 da december 2013 426 persunas. Entuorn 93% dils habitonts eran dalla confessiun catolica.
Rueun schai agl ur dad in priel schurmigiaus e fritgeivels sin varga 780 meters sur mar. Encunter damaun cunfinescha Rueun cun l'anteriura vischnaunca da Schnaus ed il marcau da Glion, encunter miezgi cun Flond e Sursaissa, encunter sera cun Vuorz ed Andiast ed encunter mesanotg cun Pigniu e Siat.
Historia
[modifitgar | modifitgar il code]Sco las biaras autras vischnauncas dil contuorn vegn il num Rueun documentaus l'emprema gada egl urbari da schenghetg digl uestg Tello egl onn 765. Il vitg vegn numnaus en quei urbari Ruane, quei che vul gir ton sco “Rüfe” (bova) ni “ruina”. Cun quei num ei il crest sur il pei dil Rein vegnius circumscrets, il qual ei il pli probabel vegnius formaus dad ina bova neugiu digl ual da s. Antoni.
Ils pli vegls mussaments da habitadi dateschan dil temps da bronz. Sur Panadeglias, el nord dalla vischnaunca, eis ei vegniu anflau enten cavar sulom per in reservoir d’aua duas cugnadas da bronz, las qualas derivan ord il temps dils Rets ca. 600 a. Chr. Quellas duas cugnadas savein nus contemplar oz el Museum da historia naturala a Cuera.
Ensemen cun Sursaissa, Vuorz, Andiast, Pigniu e Siat formava l'anteriura vischnaunca da Rueun il Cumin Rueun, il qual s'udeva tier il district Surselva dil cantun Grischun.
Uoppen
[modifitgar | modifitgar il code]Igl uoppen dalla vischnaunca da Rueun ei dedicaus a s. Andriu. El muossa il sogn cun la tipica crusch da s. Andriu. A s. Andriu ei era la baseglia da Rueun dedicada. Quella existeva gia el novavel tschentaner, quei attesta igl urbari imperial digl onn 831. La baselgia era stgira e pintga e deva plaz a 70 persunas, ella surveva era sco baselgia da vallada. Dalla baselgia ch’exista oz ei la biala tuor romana la pli veglia part. La tuor datescha dil 12avel tschentaner. La gronda part dalla baselgia existenta ei vegnida eregida 1633 sin ils fundaments dad ina casa da Diu dil temps medieval. Egl onn 1996 ein la tuor e la baselgia vegnidas sanadas totalmein. Da pi lu sepresenta la baselgia da s. Andriu en nova splendur e dat perdetga dad in passau impurtont. Sil teritori da Rueun sesanflan quater capluttas: S.Clau, S.Antoni, S.Francest e S.Maria Madleina
Chor mischedau Rueun-Siat
[modifitgar | modifitgar il code]Il chor mischedau Rueun-Siat ei in chor da renum ella Svizra. Il dirigent dil chor ei Gion Tschuor.
Uniun da Giuventetgna Rueun
[modifitgar | modifitgar il code]La Uniun da giuventetgna Rueun ei la pli veglia uniun culturala da Rueun. Ils 4 da fevrer 2006 ha la Uniun da Giuventetgna Rueun fusiunau culla Cumpignia da mats Rueun.
La punt da lenn
[modifitgar | modifitgar il code]In ulteriur edifeci caracteristic per la vischnaunca da Rueun ei la punt da lenn curclada che meina naven dalla staziun dalla Viafier retica sur il Rein vi sin la via dils Polones. Quei edifeci imposant – tut ord da lenn – ei vegnius construius 1839/40 e conservaus els onns 1996/97 en ina sanaziun totala per igl avegnir. La punt ei varga 44 meters liunga e sis meters aulta ed il vial meina en in altezia da 10,5 meters sur il letg dil Rein vi. La punt da lenn vegn aunc oz duvrada mintga gi per arrivar sin la via dils Polones; ina via ell'umbriva digl uaul dalla vart dretga dil Rein che porscha ton a viandonts sco era a turists e sportists in'oasa da puasseivladad per guder la natira ni per far sport.
Colligiaziuns
[modifitgar | modifitgar il code]
- La pagina da la vischnanca
- Artigel Rueun en il Lexicon Istoric Svizzer
| |||||||
